Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là vấn đề phổ biến trong chăn nuôi, có thể làm lợn mất nước, chậm lớn, giảm sức đề kháng và tăng tỷ lệ chết. Bệnh đặc biệt nguy hiểm ở lợn con sơ sinh do hệ miễn dịch và đường tiêu hóa chưa hoàn thiện.
Tiêu chảy ở lợn con có thể do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, dinh dưỡng, môi trường hoặc các yếu tố stress. Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ chia sẻ những nguyên nhân thường gặp, dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng, xử lý hội chứng tiêu chảy ở lợn con.
Hội chứng tiêu chảy ở lợn con1. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là gì?
Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là tình trạng lợn đi phân lỏng, tăng số lần đi ngoài, mất nước và rối loạn hấp thu dinh dưỡng. Đây không phải là một bệnh riêng biệt mà là biểu hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra.
Lợn con dễ bị tiêu chảy do hệ miễn dịch và bộ máy tiêu hóa chưa phát triển hoàn chỉnh, khả năng điều hòa thân nhiệt kém, không được bú đủ sữa đầu hoặc được nuôi trong môi trường chuồng trại ẩm ướt, nhiều mầm bệnh.
Ngoài ra, thay đổi thức ăn, cai sữa, vận chuyển, chuyển chuồng hoặc nhiệt độ môi trường biến động cũng có thể khiến lợn bị stress và phát sinh tiêu chảy.
Việc xác định đúng nguyên nhân có vai trò quan trọng trong lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp, hạn chế bệnh lây lan và giảm thiệt hại cho trại nuôi.
2. Nguyên nhân gây tiêu chảy ở lợn con
Tiêu chảy ở lợn con có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, dinh dưỡng, môi trường và các yếu tố gây stress.
2.1. Nguyên nhân do virus
Một số virus thường gây tiêu chảy ở lợn con gồm PEDV, TGEV và Rotavirus.
a, Virus tiêu chảy cấp (PEDV)
- PEDV thường xảy ra ở lợn con dưới 10 ngày tuổi, đặc biệt nghiêm trọng ở lợn dưới 1 tuần tuổi.
- Lợn bệnh thường đi phân loãng màu vàng xám, có mùi hôi, kèm nôn mửa, mất nước nghiêm trọng, lờ đờ và giảm cân nhanh.
- Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, có thể ảnh hưởng đến cả đàn chỉ trong vài ngày và gây tỷ lệ chết cao ở lợn con sơ sinh.
b, Virus viêm ruột truyền nhiễm (TGEV)
- TGEV thường gây bệnh ở lợn con dưới 2 tuần tuổi.
- Phân thường loãng, màu vàng xanh, có thể có mùi chua.
- Lợn bệnh có biểu hiện nôn mửa, mắt trũng, mất nước nhanh và suy yếu.
- Virus có thể lây lan qua phân, không khí trong phạm vi chuồng nuôi, dụng cụ, thiết bị và môi trường bị nhiễm bẩn.
c, Rotavirus
- Rotavirus thường gặp ở lợn con từ 1–4 tuần tuổi.
- Lợn đi phân mềm hoặc sệt, màu vàng hoặc trắng, có mùi hôi, kèm giảm bú, lờ đờ và mất nước nhẹ.
- Rotavirus thường kết hợp với các tác nhân vi khuẩn, khiến tình trạng tiêu chảy trở nên nghiêm trọng hơn.
2.2. Nguyên nhân do vi khuẩn
Các vi khuẩn thường liên quan đến tiêu chảy ở lợn con gồm Escherichia coli, Clostridium perfringens và Lawsonia intracellularis.
- Escherichia coli, đặc biệt là các chủng ETEC, thường gây bệnh ở lợn con dưới 1 tuần tuổi. Lợn bệnh đi phân loãng màu trắng vàng, có mùi tanh, kèm mất nước nghiêm trọng, chướng bụng, suy sụp và có thể chết đột ngột. Bệnh thường diễn biến nặng ở lợn sơ sinh, nhất là những con không được bú đủ sữa đầu hoặc được nuôi trong điều kiện vệ sinh kém.
- Clostridium perfringens cũng thường gây bệnh ở lợn con dưới 1 tuần tuổi. Phân có thể nhầy, lẫn máu và có mùi ôi. Bệnh khởi phát nhanh, làm lợn chướng bụng, đau bụng, yếu nhanh và có thể chết đột ngột. Trong đó, Clostridium perfringens type C có thể gây viêm ruột hoại tử, xuất huyết đường ruột và tỷ lệ chết cao nếu không được điều trị sớm..
- Lawsonia intracellularis là tác nhân gây viêm ruột tăng sinh, thường gặp ở lợn sau cai sữa, phổ biến trong giai đoạn 6–20 tuần tuổi. Lợn thường đi phân mềm hoặc loãng màu nâu, có thể lẫn máu hoặc dịch nhầy, đồng thời chậm lớn, sụt cân và đàn phát triển không đồng đều. Trong trường hợp kéo dài, thành ruột có thể dày lên và làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
2.3. Nguyên nhân do ký sinh trùng
Cầu trùng và giun lươn Strongyloides ransomi là những nguyên nhân ký sinh trùng thường gặp ở lợn con.
- Bệnh cầu trùng thường xảy ra ở lợn từ 5–15 ngày tuổi. Phân thường sệt, màu vàng nâu và ít có mùi hôi rõ. Lợn bệnh có biểu hiện mất nước, lông xù, tăng trưởng chậm. Bệnh dễ phát sinh ở những chuồng đẻ ẩm ướt, vệ sinh kém và có nhiều noãn nang cầu trùng tồn tại trong môi trường.
- Strongyloides ransomi thường ảnh hưởng đến lợn con dưới 2 tuần tuổi. Lợn bệnh có thể đi phân loãng màu vàng xanh, thiếu máu, yếu ớt, sụt cân và chậm phát triển. Ấu trùng có thể xâm nhập qua da hoặc truyền từ lợn nái sang lợn con qua sữa.
2.4. Nguyên nhân do dinh dưỡng
Tiêu chảy do dinh dưỡng có thể xảy ra khi lợn sử dụng thức ăn kém chất lượng, bị ôi thiu, nhiễm nấm mốc, vi khuẩn hoặc có khẩu phần mất cân đối. Thức ăn để lâu ngày, bảo quản không tốt, thiếu dưỡng chất, chứa quá nhiều đạm hoặc chất béo cũng có thể gây rối loạn tiêu hóa.
Nguồn nước uống không sạch, bị nhiễm hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật hoặc kim loại nặng cũng làm tăng nguy cơ tiêu chảy.
Lợn thường đi phân mềm, không thành khuôn, màu sắc thay đổi tùy theo loại thức ăn, kèm chướng bụng, giảm ăn và tăng trưởng không đồng đều. Nguyên nhân này có thể gặp ở nhiều lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở lợn sau cai sữa.
2.5. Nguyên nhân do môi trường và stress
Tiêu chảy ở lợn con còn có thể liên quan đến stress do cai sữa, vận chuyển, chuyển chuồng, nuôi nhốt hoặc môi trường sống thay đổi đột ngột. Lợn thường đi phân lỏng, có thể có màu xanh do mật, kèm lờ đờ và giảm ăn.
Bên cạnh đó, thời tiết thay đổi bất thường, chuồng nuôi lạnh, ẩm, thiếu nhiệt sưởi, mật độ quá cao hoặc vệ sinh kém đều làm tăng nguy cơ tiêu chảy. Môi trường chuồng trại bẩn, tồn tại nhiều mầm bệnh sẽ tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển và gây bệnh cho lợn con.
Việc chăm sóc lợn nái không tốt ở cuối thai kỳ cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lợn con. Lợn nái bị viêm vú hoặc viêm tử cung sau sinh có thể làm giảm chất lượng sữa, khiến lợn con dễ suy yếu và tiêu chảy.
Ngoài ra, lợn con không được bú đủ sữa đầu, chất lượng sữa đầu kém, hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, bộ máy tiêu hóa còn non yếu và khả năng điều hòa thân nhiệt chưa tốt cũng là những yếu tố thuận lợi làm hội chứng tiêu chảy phát sinh.
Bảng tóm tắt phân biệt các nguyên nhân gây tiêu chảy3. Cách phòng ngừa và điều trị tiêu chảy ở lợn con
- An toàn sinh học: Thực hiện vệ sinh nghiêm ngặt, khử trùng chuồng nuôi dùng một trong các thuốc sau: Five-BGF, Five-B.K.G, Five-Iodine, Five-Perkon 3S,…
- Tiêm phòng: Tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm phòng của trại, đặc biệt sử dụng vắc-xin cho PEDV, TGEV, E. coli, Phó thương hàn,…phòng bệnh cho lợn.
- Bổ sung sắt cho lợn con tiêm Five-Fe.B12 lúc lợn con 3 ngày tuổi.
- Thuốc kháng sinh: Dùng kháng sinh cho các bệnh do vi khuẩn theo kết quả kháng sinh đồ. Có thể dùng một trong các thuốc sau:, Five-S.P.C, Five-PTLC.Oral, Five-BMD 50%, Five-AC.15, Five-Amoxcin super, Five-Lincospec, Five-Tialin, Five-Tio.D, Five-Trile,…
- Thuốc chống ký sinh trùng: Five-Cox 5%.
- Thuốc trị giun sán: Five-Levasol, Five-Alben.100 oral, Five-Fenbenzol, Five-Ivemectin,…
- Thuốc hỗ trợ nâng cao chức năng tiêu hóa: Five-Enzym, Five-Men tiêu hóa, Five-Lacemzym cao tỏi, Five-Prozyme 5way cùng một trong các chất điện giải sau: Five-Mix lyte, Five-No stress super, Chống nóng-Giải độc (Thảo dược rau má), Five-Điện giải C sủi,…
Phòng ngừa và điều trị tiêu chảy ở lợn con- Quản lý dinh dưỡng: Thay đổi thức ăn dần dần và đảm bảo chất lượng thức tốt . Khi lợn bị tiêu chảy giảm lượng thức ăn xuống.
- Giảm căng thẳng: Giảm thao tác, tối ưu điều kiện cai sữa, tránh các tác động bất lợi từ chăm sóc nuôi dưỡng và môi trường xung quanh tác động đến lợn. Hội chứng tiêu chảy ở lợn con có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ virus, vi khuẩn, ký sinh trùng đến dinh dưỡng, môi trường và stress. Để giảm thiểu thiệt hại, trại nuôi cần chú trọng vệ sinh sát trùng, quản lý sữa đầu, giữ ấm lợn con, kiểm soát thức ăn và nước uống, thực hiện tiêm phòng đầy đủ và xử lý sớm ngay khi lợn xuất hiện tiêu chảy.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty Cổ phần Thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp
1. Tiêu chảy ở lợn con do những nguyên nhân nào?
Tiêu chảy ở lợn con có thể do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, thức ăn, nước uống, môi trường, stress hoặc do lợn con không được bú đủ sữa đầu.
2. Lợn con đi phân vàng có phải mắc PED không?
Không thể kết luận chỉ dựa vào màu phân. PED thường gây phân loãng, nôn mửa, mất nước và lây lan nhanh, nhưng nhiều bệnh khác cũng có thể làm lợn đi phân vàng.
3. Vì sao lợn con dễ bị tiêu chảy?
Lợn con có hệ miễn dịch và đường tiêu hóa chưa hoàn thiện, khả năng điều hòa thân nhiệt kém và dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường, dinh dưỡng và mầm bệnh.
4. Lợn con tiêu chảy có nên dùng kháng sinh ngay không?
Không nên tự ý dùng kháng sinh cho mọi trường hợp. Kháng sinh chỉ phù hợp với bệnh do vi khuẩn hoặc nhiễm khuẩn kế phát và nên được lựa chọn theo chẩn đoán.
5. Làm sao phòng tiêu chảy ở lợn con?
Cần giữ chuồng đẻ sạch, khô, cho lợn bú đủ sữa đầu, bảo đảm nhiệt độ úm, tiêm phòng cho lợn nái, kiểm soát thức ăn, nước uống và thực hiện an toàn sinh học.
Xem thêm
BỆNH DO BALANTIDIUM COLI TRÊN HEO
BỆNH PED Ở LỢN LÀ GÌ?
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
