Bệnh tiêu chảy cấp ở lợn (PED) do vi rút Coronavirus gây tiêu chảy cấp, lây lan nhanh, gây chết cao. Bài viết này, Fivevet chia sẻ nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và phòng trị hiệu quả.
Bệnh tiêu chảy cấp ở lợn (PED)
1. Căn bệnh tiêu chảy cấp ở lợn
a. Phân loại
Vi rút gây bệnh tiêu chảy cấp ở lợn (PEDV – Porcine Epidemic Diarrhea Virus) được xếp vào nhóm 1, giống Coronavirus, họ Coronaviridae.
PEDV có quan hệ gần gũi với một số vi rút Corona khác như vi rút gây viêm dạ dày – ruột truyền nhiễm ở lợn (TGEV), vi rút Corona ở mèo (Feline coronavirus), vi rút Corona ở chó (Canine coronavirus) và vi rút Corona gây bệnh cho người chủng 229E (Human coronavirus 229E).
Dựa vào kết quả giải trình tự gen cho thấy, PEDV có quan hệ gần gũi nhất với coronavirus gây bệnh cho người chủng 229E và TGEV.
b. PEDV có hình thái, cấu trúc như thế nào?
PEDV là vi rút có vỏ bọc, vật chất di truyền là ARN sợi đơn.
Dựa trên kết quả phân tích phả hệ toàn bộ hệ gen, các chủng PEDV được chia thành hai nhóm chính: chủng cổ điển và chủng mới nổi.
PEDV chỉ có một serotype duy nhất.
Tại châu Âu, chủng PEDV1 chủ yếu gây nhiễm ở lợn giai đoạn tăng trưởng, trong khi chủng PEDV2 có khả năng gây bệnh trên mọi lứa tuổi lợn, bao gồm cả lợn nái trưởng thành.
c. Sức đề kháng của PEDV
PEDV mẫn cảm với ether và chloroform.
Ở nhiệt độ ≥ 60°C, vi rút mất hoạt tính sau 30 phút, trong khi ở 50°C vi rút vẫn tương đối bền.
PEDV cũng tương đối bền trong điều kiện 4°C với pH từ 4-9, hoặc ở 37°C với pH từ 6,5-7,5.
2. Dịch tễ học
a. Loài vật mắc bệnh
Bệnh xảy ra ở loài lợn và có thể gặp ở mọi lứa tuổi.
Trong nhiều ổ dịch, tỷ lệ mắc bệnh có thể lên đến 100%. Tỷ lệ chết cao nhất ở lợn con, trung bình khoảng 50%, nhưng cũng có thể lên đến 100%.
Tỷ lệ chết thay đổi theo độ tuổi lợn con:
- Lợn con 0-5 ngày tuổi: tỷ lệ chết 100%
- Lợn con 6-7 ngày tuổi: tỷ lệ chết khoảng 50%
- Lợn con trên 7 ngày tuổi: tỷ lệ chết khoảng 30%
Lợn lớn thường có khả năng tự hồi phục sau khoảng 1 tuần
b. Phương thức truyền lây
Vi rút xâm nhập vào cơ thể lợn chủ yếu qua đường tiêu hóa.
Lợn mang trùng thải vi rút ra môi trường qua phân. Ngoài ra, dụng cụ chăn nuôi, thức ăn và nước uống bị nhiễm vi rút cũng là nguồn lây lan quan trọng của bệnh.
Khi đàn lợn đã nhiễm bệnh, vi rút có thể tồn tại dai dẳng trong trại, trở thành nguyên nhân gây tiêu chảy kéo dài ở lợn sau cai sữa.
Năm 2013, PEDV đã được phát hiện với nồng độ cao trong tinh dịch lợn đực và đây được coi là nguồn lây nhiễm qua thụ tinh nhân tạo.
3. Triệu chứng bệnh tiêu chảy cấp ở lợn
Triệu chứng đặc trưng khi lợn mắc PED là bỏ ăn, tiêu chảy, phân nhiều nước.
Lợn con theo mẹ thường lười bú, tiêu chảy phân lỏng, tanh, màu vàng, trong phân có sữa không tiêu, kèm theo nôn mửa. Lợn con sụt cân nhanh do mất nước.
Triệu chứng điển hình là lợn con thân nhiệt giảm, thường nằm lên bụng lợn mẹ để giữ ấm. Việc điều trị bằng các loại kháng sinh đặc trị tiêu chảy không mang lại hiệu quả, do bệnh có nguyên nhân do vi rút.
Khi dịch xảy ra ở đàn lợn sinh sản, tỷ lệ mắc bệnh và chết rất khác nhau. Ở một số trại, mọi lứa tuổi đều mắc bệnh với tỷ lệ lên tới 100%.
Bệnh có biểu hiện tương tự bệnh TGE, tuy nhiên tốc độ lây lan chậm hơn, có thể kéo dài 4-6 tuần, và trong một số trường hợp tỷ lệ chết ở lợn sơ sinh thấp hơn.
- Lợn con 1 tuần tuổi sau khi bị tiêu chảy kéo dài 3-4 ngày thường bị chết do mất nước. Tỷ lệ chết trung bình ở lợn con khoảng 50% nhưng cũng có khi lên đến 100%.
- Lợn trưởng thành thường qua khỏi sau 1 tuần.
Tại những trại lợn sau khi có ổ dịch cấp tính xảy ra, lợn sau cai sữa 2-3 tuần thường bị tiêu chảy và lây lan cho bệnh nuôi nhập đàn.
Trong những năm gần đây, các ổ dịch tại châu Âu ghi nhận tỷ lệ chết ở lợn sơ sinh thấp, trong khi các ổ dịch tại Nhật Bản và Hàn Quốc lại cho thấy tỷ lệ chết ở lợn sơ sinh rất cao.
Ở lợn nuôi vỗ béo, khi mắc bệnh có triệu chứng nặng hơn so với bệnh TGE. Lợn có biểu hiện đau bụng, nhưng thường sau 7-10 ngày là khỏi. Tỷ lệ chết từ 1-3%, thường chết ở thể cấp tính khi xuất hiện tiêu chảy hoặc chưa biểu hiện tiêu chảy.
Ở những con chết thể cấp tính, vùng cơ lưng thường xuất hiện hoại tử.
Triệu chứng 4. Bệnh tích bệnh tiêu chảy cấp ở lợn
Bệnh tích chủ yếu tập trung ở ruột non. Ruột non căng phồng, chứa nhiều dịch màu vàng, đôi khi có các cục sữa không tiêu.
Khi lợn bị tiêu chảy, lông nhung ruột non bị bong tróc, ngắn đi rất nhanh dẫn đến giảm mạnh hoạt tính các men tiêu hóa. Thành ruột bị bào mỏng và trong suốt. Dạ dày cũng căng phồng, thành mỏng.
Hạch màng treo ruột đôi khi bị sưng to.
Bệnh tích
5. Chẩn đoán bệnh tiêu chảy cấp ở lợn
a. Chẩn đoán lâm sàng
Chẩn đoán dựa vào các dấu hiệu đặc trưng sau:
- Lợn con tiêu chảy với tỷ lệ cao
- Tỷ lệ chết cao, đặc biệt ở lợn con dưới 5 ngày tuổi có thể lên đến 100%
- Lợn con thích nằm trên bụng lợn mẹ
- Điều trị bằng các loại kháng sinh không có hiệu quả
b. Chẩn đoán cận lâm sàng
Bệnh phẩm: lấy mẫu ruột non lợn nghi mắc bệnh, gửi về FiveLab để xét nghiệm, cho kết quả nhanh chóng, chính xác cao..
Hãy liên hệ theo số hotline 0822 120 555 - 0377 499 555 để được tư vấn, lấy mẫu phát hiện bệnh PED.
6. Phòng bệnh tiêu chảy cấp ở lợn
a. Kiểm soát bệnh
Do tốc độ lây lan của bệnh tương đối chậm, việc áp dụng các biện pháp hạn chế sự xâm nhập của vi rút vào đàn lợn mới đẻ là hết sức cần thiết. Điều này giúp kéo dài thời gian cảm nhiễm, để khi lợn mắc bệnh ở độ tuổi lớn hơn, tỷ lệ chết sẽ thấp hơn.
Kiểm soát an toàn sinh học
- Tăng cường kiểm soát người và phương tiện ra vào trại, đặc biệt là xe và người vào trại bắt lợn, mua bán lợn.
- Sát trùng nghiêm ngặt người, xe cộ và dụng cụ chăn nuôi trước khi ra vào trại.
- Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, khô ráo, đảm bảo thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông.
Sát trùng chuồng trại định kỳ
- Định kỳ sử dụng một trong các thuốc sát trùng như: Five-Iodine, Five-BGF, Five-B.K.G, Five-Perkon 3S,...
- Sau mỗi 3 tháng cần luân phiên thay đổi loại thuốc sát trùng để nâng cao hiệu quả và hạn chế hiện tượng giảm tác dụng.
Chăm sóc – nuôi dưỡng
- Chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn tốt, cung cấp đủ nước sạch, thức ăn hợp vệ sinh, đảm bảo đủ dinh dưỡng theo từng lứa tuổi.
- Giữ ấm cho đàn lợn con trong mùa đông.
- Tuân thủ mật độ nuôi phù hợp, giảm nguy cơ lây lan mầm bệnh.
b. Phòng bệnh bằng vắc xin
Có 3 loại vắc xin: vắc xin vô hoạt, vắc xin nhược độc và vắc xin thế hệ mới.
Vắc xin phòng cho lợn nái hai lần vào 4 tuần và 2 tuần trước khi đẻ.
7. Trị bệnh tiêu chảy cấp ở lợn
a. Biện pháp hỗ trợ chung
- Sử dụng Five-Anti Virus liên tục trong 30 ngày để hỗ trợ ức chế vi rút và nâng cao sức đề kháng.
- Lợn con theo mẹ: Cho uống nước pha điện giải tự do nhằm hạn chế hiện tượng mất nước và rối loạn điện giải.
- Lợn thịt mắc bệnh: Giảm khẩu phần thức ăn giàu đạm để hạn chế rối loạn tiêu hóa.
- Tạo miễn dịch cho lợn mẹ bằng phương pháp auto vắc xin.
b. Tạo miễn dịch cho lợn nái bằng auto vắc xin
Phương pháp tiến hành:
- Bệnh phẩm: lấy ruột non (chỉ lấy tá tràng, không tràng, hồi tràng, không lấy manh tràng) của lợn con 1-5 ngày tuổi, có triệu chứng PED, đang còn sống, chưa điều trị thuốc.
- Nghiền nhuyễn theo tỷ lệ: 1 bộ ruột non/250ml nước sạch không chứa Clo hoặc sữa tươi (01 bộ ruột non dùng cho 10 lợn nái).
- Trộn hỗn hợp thu được với 100g Five-Amoxcin super, khuấy đều và để yên trong 20 phút.
Cách sử dụng:
- Cho lợn nái ăn 1 thìa/con, trộn cùng thức ăn, cho ăn vào buổi chiều.
- Sau khi ăn, lợn nái có thể sốt nhẹ và giảm ăn tạm thời; cần điều trị theo triệu chứng nếu cần.
Hiệu quả:
- Thời gian từ khi cho ăn đến khi hết tiêu chảy: 6-8 ngày.
- Lợn nái hồi phục hoàn toàn sau 18-20 ngày.
Lưu ý:
- Huyễn dịch sau pha trộn cần bảo quản trong tủ lạnh hoặc thùng bảo ôn.
- Chuẩn bị đủ số lượng ruột non tương ứng với số lợn nái cần tạo miễn dịch.
c. Điều trị bội nhiễm vi khuẩn
Lợn con theo mẹ:
Sản phẩm thuốc kháng sinh
Sản phẩm hỗ trợ điều trị
Chăm sóc và nuôi dưỡng đàn lợn thật tốt, giúp đàn lợn phục hồi nhanh, giảm tỷ lệ chết và hạn chế tái phát bệnh.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp:
1. Bệnh PED ở lợn là bệnh gì?
Bệnh PED (Porcine Epidemic Diarrhea) là bệnh tiêu chảy truyền nhiễm do vi rút PEDV gây ra, chủ yếu ảnh hưởng đến ruột non của lợn, gây tiêu chảy nặng, mất nước và tỷ lệ chết cao, đặc biệt ở lợn con sơ sinh.
2. Lợn ở độ tuổi nào dễ mắc bệnh PED nhất?
Lợn có thể mắc bệnh ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên lợn con dưới 7 ngày tuổi là đối tượng mẫn cảm nhất. Lợn con 0-5 ngày tuổi có thể chết 100% nếu nhiễm PED.
3. Triệu chứng điển hình của bệnh PED là gì?
Lợn mắc PED thường có các triệu chứng:
- Bỏ ăn, tiêu chảy dữ dội, phân nhiều nước
- Phân lỏng, tanh, màu vàng, có sữa không tiêu
- Nôn mửa, sụt cân nhanh do mất nước
- Lợn con thân nhiệt giảm, thích nằm trên bụng lợn mẹ
4. Bệnh PED lây truyền qua những đường nào?
Vi rút PED lây chủ yếu qua:
- Đường tiêu hóa
- Phân lợn mang trùng
- Dụng cụ chăn nuôi, xe vận chuyển, người ra vào trại
- Thức ăn, nước uống nhiễm vi rút
- Tinh dịch lợn đực (qua thụ tinh nhân tạo)
5. Bệnh PED có giống bệnh TGE không?
Bệnh PED có triệu chứng lâm sàng và bệnh tích tương tự TGE, tuy nhiên:
- Tốc độ lây lan chậm hơn (4–6 tuần)
- Một số ổ dịch có tỷ lệ chết thấp hơn ở lợn sơ sinh
Việc xét nghiệm là cần thiết để chẩn đoán phân biệt chính xác.
Xem thêm:
- Kiểm soát bệnh suyễn lợn trong trại: Quy trình phòng và điều trị bệnh hiệu quả
- Bệnh phó thương hàn lợn (Salmonellosis): Nguyên nhân, triệu chứng & cách phòng trị hiệu quả
- Bệnh dịch tả lợn cổ điển (CSF): Nguyên nhân, triệu chứng & cách phòng trị hiệu quả
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
