Bệnh giả lao trên bồ câu là bệnh do vi khuẩn Yersinia pseudotuberculosis gây ra. Bệnh có thể tiến triển nhanh, đặc biệt ở bồ câu non dưới một năm tuổi, với các biểu hiện như ủ rũ, khó thở, chảy nước mũi, nước mắt và tiêu chảy phân xanh vàng. Khi mổ khám có thể thấy các hạt hoại tử màu vàng xám ở nhiều cơ quan.
Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ chia sẻ nguyên nhân, đặc điểm dịch tễ, triệu chứng, bệnh tích, cách chẩn đoán, phòng và điều trị bệnh giả lao trên bồ câu.
Bệnh giả lao trên bồ câu1. Nguyên nhân gây bệnh giả lao trên bồ câu
Mầm bệnh giả lao trên bồ câu là vi khuẩn Yersinia pseudotuberculosis. Theo tài liệu, vi khuẩn được phát hiện từ năm 1883 và được Richard Pfeiffer phân lập, mô tả đầy đủ vào năm 1889.
Yersinia pseudotuberculosis là trực khuẩn Gram âm, hai đầu tròn, có dạng hình chùy, kích thước khoảng 0,8-2×0,4-0,8 micromet.
Khi nhuộm, vi khuẩn bắt màu sẫm ở hai đầu nên còn được gọi là vi khuẩn lưỡng cực. Vi khuẩn không hình thành nha bào và không có vỏ bọc.
Vi khuẩn phát triển tốt trên môi trường thạch pepton, thạch máu có bổ sung một số axit amin và thích hợp ở nhiệt độ 37°C.
Khả năng tồn tại của vi khuẩn có một số đặc điểm:
- Vi khuẩn có sức chịu đựng kém trong điều kiện khô và dưới ánh sáng mặt trời.
- Ở 60°C, vi khuẩn chết sau khoảng 10-30 phút.
- Ở 100°C, vi khuẩn chết sau khoảng 10 giây.
- Các thuốc khử trùng thông thường có thể tiêu diệt vi khuẩn trong khoảng 30-60 giây.
- Trong môi trường thạch được bảo quản ở nhiệt độ lạnh, vi khuẩn có thể tồn tại trong thời gian dài.
Hiện đã xác định được 6 serotype gồm type I, II, III, IV, V, VI và 8 subtype có khả năng gây bệnh cho một số loài chim và thú.
2. Đặc điểm dịch tễ bệnh giả lao trên bồ câu
2.1. Đối tượng mắc bệnh giả lao
Trong tự nhiên, bệnh giả lao có thể xuất hiện ở nhiều loài gia cầm và chim như: Gà nhà, gà rừng, ngỗng, vịt, gà tây, bồ câu, vẹt.
Một số loài thú nhỏ như khỉ, chuột lang, thỏ và chuột bạch cũng có thể nhiễm vi khuẩn khi được tiêm truyền thực nghiệm.
Đối với bồ câu, chim non dưới một năm tuổi thường dễ nhiễm vi khuẩn và mắc bệnh ở thể cấp tính.
2.2. Đường truyền lây bệnh giả lao trên bồ câu
Vi khuẩn gây bệnh chủ yếu lây truyền qua đường tiêu hóa.
Mầm bệnh có thể tồn tại và lưu hành trong môi trường tự nhiên, thức ăn và nước uống. Khi chim ăn hoặc uống phải thức ăn, nước uống đã nhiễm vi khuẩn, mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể và gây bệnh.
Ngoài đường tiêu hóa, vi khuẩn còn có thể xâm nhập qua đường hô hấp khi chim hít phải không khí có chứa mầm bệnh.
2.3. Cơ chế gây bệnh giả lao trên bồ câu
Sau khi xâm nhập vào cơ thể chim, vi khuẩn nhanh chóng đi vào hệ thống hạch lâm ba và tăng sinh về số lượng.
Từ hệ thống hạch lâm ba, vi khuẩn tiếp tục xâm nhập vào máu rồi di chuyển đến các cơ quan như: Gan, lách, phổi, thận, ruột.
Trong trường hợp bệnh cấp tính, vi khuẩn phát triển nhanh trong máu và có thể gây nhiễm trùng huyết.
Khi đến các phủ tạng, vi khuẩn tồn tại và gây viêm nhiễm, tạo thành những hạt nhỏ chứa bựa màu vàng xám, có hình thái giống các hạt lao dạng “lao kê”. Một số trường hợp, các hạt này cũng có thể xuất hiện trong tổ chức cơ.
3. Triệu chứng bệnh giả lao trên bồ câu
Bệnh giả lao trên bồ câu có thời gian ủ bệnh ngắn, khoảng 1–2 ngày và thường tiến triển nhanh.
Chim mắc bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện:
- Tăng thân nhiệt.
- Bỏ ăn.
- Niêm mạc tụ huyết, có màu đỏ sẫm.
- Mắt nhắm.
- Đứng ủ rũ.
- Thở khó.
- Chảy nước mũi.
- Chảy nước mắt.
- Tiêu chảy, phân có màu xanh vàng.
Sau khi xuất hiện những dấu hiệu lâm sàng đầu tiên, chim bệnh có thể chết trong khoảng 2–4 ngày.
Triệu chứng bệnh giả lao ở bồ câu4. Bệnh tích bệnh giả lao trên bồ câu
Khi mổ khám chim mắc bệnh giả lao có thể quan sát thấy một số bệnh tích đặc trưng:
- Bao tim tụ huyết, đôi khi xuất hiện dịch màu vàng.
- Phổi, lách, gan và các niêm mạc có hiện tượng tụ máu.
- Tại các phủ tạng và đôi khi trong tổ chức cơ xuất hiện những hạt nhỏ giống hạt kê.
- Các hạt này bị hoại tử và có màu vàng xám.
Trong một số trường hợp nhiễm trùng huyết có thể thấy:
- Máu có màu đỏ sẫm.
- Máu chậm đông.
- Niêm mạc có màu tím đỏ.
5. Chẩn đoán bệnh giả lao trên bồ câu
5.1. Chẩn đoán lâm sàng
Có thể dựa vào các dấu hiệu lâm sàng và bệnh tích đặc trưng để hỗ trợ chẩn đoán bệnh.
Bệnh thường tiến triển nhanh với một số biểu hiện như:
- Thở khó.
- Chảy rãi, rớt.
- Tiêu chảy phân xanh vàng hoặc vàng đục.
Khi mổ khám có thể thấy các đám tụ huyết tại các cơ quan nội tạng. Dấu hiệu đáng chú ý là sự xuất hiện của những hạt nhỏ bị hoại tử và chứa bựa màu vàng xám.
5.2. Chẩn đoán vi sinh vật
Có thể tiến hành phân lập và xác định vi khuẩn từ các mẫu bệnh phẩm.
Mẫu sử dụng để kiểm tra có thể là:
- Dịch xuất tiết của chim bệnh.
- Phủ tạng của chim bệnh.
6. Cách phòng trị bệnh giả lao trên bồ câu
Bệnh giả lao thường tiến triển nhanh nên việc điều trị ít đạt hiệu quả khi chim đã xuất hiện các biểu hiện lâm sàng nặng.
Khi nhận thấy một vài con trong đàn có dấu hiệu mắc bệnh, cần xử lý sớm và có biện pháp đối với toàn đàn để hạn chế nguy cơ bệnh tiếp tục phát triển.
Có thể tham khảo phác đồ điều trị sau:
6.1. Sử dụng thuốc điều trị
6.2. Trợ sức và nâng cao sức đề kháng
Phác đồ điều trị bệnh giả lao trên chim bồ câu6.3. Chăm sóc chim bệnh
Cho chim sử dụng thức ăn dễ tiêu và giảm lượng các loại hạt trong khẩu phần.
7. Phòng bệnh giả lao trên bồ câu
Để hạn chế bệnh giả lao, cần chú trọng công tác vệ sinh chuồng trại, thức ăn, nước uống và nâng cao sức khỏe đàn chim.
7.1. Vệ sinh và sát trùng chuồng nuôi
- Giữ chuồng trại và môi trường sống của chim luôn: Khô ráo, thoáng mát. sạch sẽ.
- Cần thường xuyên quét dọn, vệ sinh hàng ngày tại: Các dãy chuồng, khu vực xung quanh chuồng, lối đi.
- Thực hiện tiêu độc, khử trùng định kỳ.
- Trong điều kiện không có dịch bệnh, có thể phun thuốc sát trùng 2 tuần/lần cho toàn bộ khu vực trại, bao gồm cả khu vực đệm.
- Một số sản phẩm sát trùng như: Five-BGF, Five-B.K.G, Five-Iodine, Five-Perkon 3S.
7.2. Kiểm soát nước uống và khu vực nuôi
Máng uống cần được vệ sinh hàng ngày để hạn chế tình trạng nước bị bẩn hoặc lên men do cặn thức ăn tích tụ.
Định kỳ khoảng 1 tháng cần: Kiểm tra và sửa chữa các vị trí chuồng bị hư hỏng, cạo sạch phân, thay ổ đẻ.
7.3. Đảm bảo thức ăn và dinh dưỡng
Thức ăn cho chim cần đầy đủ dinh dưỡng và không sử dụng thức ăn bị ẩm, mốc.
Cần bổ sung muối khoáng thường xuyên để giúp chim được cung cấp các chất cần thiết, hỗ trợ sức khỏe và khả năng thích nghi với điều kiện thời tiết, môi trường nuôi nhốt.
Trong quá trình sử dụng thuốc có thể bổ sung chất điện giải để hỗ trợ khả năng hấp thu và sức khỏe của đàn chim như: Beta Glucan C, Five-Lyte Oral, Five-Mix lyte, Five-Mix nhân sâm, Five-ADE plus, Five-Caphos.
7.4. Xử lý khi đàn bồ câu xuất hiện bệnh
Khi phát hiện dịch bệnh, cần phát hiện sớm những con có biểu hiện bất thường để cách ly, điều trị hoặc xử lý nhằm hạn chế lây nhiễm sang các con khác trong đàn.
Thực hiện tiêm vắc xin phòng bệnh cho đàn chim trưởng thành khi có vaccine phòng bệnh.
Để phòng và kiểm soát bệnh, người nuôi cần giữ chuồng trại khô ráo, sạch sẽ, thực hiện vệ sinh và sát trùng định kỳ, kiểm soát thức ăn, nước uống và theo dõi sức khỏe đàn chim thường xuyên. Khi phát hiện chim có biểu hiện ủ rũ, bỏ ăn, khó thở, chảy nước mũi, nước mắt hoặc tiêu chảy phân xanh vàng, cần sớm cách ly và có biện pháp xử lý phù hợp.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh giả lao trên bồ câu do nguyên nhân nào gây ra?
Bệnh giả lao trên bồ câu do vi khuẩn Yersinia pseudotuberculosis gây ra. Vi khuẩn có thể tồn tại trong môi trường, thức ăn và nước uống, từ đó xâm nhập vào cơ thể chim.
2. Bệnh giả lao trên bồ câu lây qua đường nào?
Bệnh chủ yếu lây qua đường tiêu hóa khi chim ăn hoặc uống phải thức ăn, nước uống nhiễm vi khuẩn. Ngoài ra, vi khuẩn cũng có thể xâm nhập qua đường hô hấp.
3. Bồ câu mắc bệnh giả lao có những triệu chứng gì?
Chim bệnh thường tăng thân nhiệt, bỏ ăn, nhắm mắt, niêm mặc tụ huyết đỏ sẫm, đứng ủ rũ, khó thở, chảy nước mũi, nước mắt và tiêu chảy phân xanh vàng.
4. Bệnh giả lao trên bồ câu tiến triển trong bao lâu?
Thời gian ủ bệnh thường khoảng 1–2 ngày. Sau khi xuất hiện các dấu hiệu lâm sàng đầu tiên, chim bệnh có thể chết sau khoảng 2–4 ngày.
5. Làm thế nào để phòng bệnh giả lao cho bồ câu?
Cần giữ chuồng trại sạch, khô và thông thoáng; vệ sinh máng uống hàng ngày; sử dụng thức ăn không bị ẩm mốc; sát trùng chuồng trại định kỳ bằng một số sản phẩm sát trùng như: Five-BGF, Five-B.K.G, Five-Iodine, Five-Perkon 3S và sớm cách ly chim có dấu hiệu mắc bệnh.
Xem thêm
Bệnh Circo trên chim bồ câu
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
