Trong nghiên cứu bệnh truyền nhiễm trên gia cầm, công cường độc giúp đánh giá khả năng gây bệnh của vi khuẩn và hiệu quả bảo hộ của vắc xin. Tuy nhiên, sau khi công cường độc bằng
Haemophilus paragallinarum, có trường hợp gà không xuất hiện dấu hiệu bệnh điển hình, gây khó khăn cho quá trình đánh giá.
Haemophilus paragallinarum, hiện nay thường gọi là
Avibacterium paragallinarum, là tác nhân gây bệnh sổ mũi truyền nhiễm trên gà, chủ yếu ở đường hô hấp trên. Khả năng gây bệnh phụ thuộc vào độc lực chủng, yếu tố độc lực, đường đưa vi khuẩn vào cơ thể và kỹ thuật công cường độc. Cùng
Fivevet tìm hiểu tại sao vi khuẩn
Haemophilus paragallinarum công cường độc lại không có dấu hiệu bệnh trên gà?
I. Vì sao vi khuẩn sau khi công cường độc trên gà lại không biểu hiện bệnh?
1. Độc lực của chủng vi khuẩn không đồng nhất
Một trong những nguyên nhân khiến gà không biểu hiện bệnh sau công cường độc là do chủng vi khuẩn có độc lực không đủ mạnh.
Nếu sử dụng chủng độc lực yếu hoặc chủng đã bị giảm độc lực qua nhiều lần cấy chuyển trong phòng thí nghiệm, gà sẽ không phát bệnh
2. Vi khuẩn bị mất lớp vỏ polysaccharide
Lớp vỏ polysaccharide, hay capsule, là yếu tố độc lực quan trọng của Haemophilus paragallinarum, giúp vi khuẩn bám dính vào niêm mạc đường hô hấp, né tránh một phần miễn dịch của vật chủ và hỗ trợ quá trình gây bệnh.
Tuy nhiên, trong quá trình nuôi cấy nhân tạo, lớp vỏ này có thể bị mất lớp vỏ này dẫn đến mất khả năng gây bệnh khi tiêm vào gà.
3. Đường đưa vi khuẩn vào cơ thể gà
Haemophilus paragallinarum chủ yếu gây bệnh ở đường hô hấp trên, đặc biệt tại xoang mũi và xoang dưới hốc mắt. Vì vậy, vị trí đưa vi khuẩn vào cơ thể ảnh hưởng lớn đến khả năng gây bệnh.
Đường công cường độc hiệu quả nhất là đưa vi khuẩn trực tiếp vào xoang dưới hốc mắt, giúp vi khuẩn dễ khu trú, tăng sinh và gây tổn thương tại cơ quan đích. Ngược lại, tiêm bắp hoặc tiêm dưới da thường cho tỷ lệ gây bệnh thấp hơn do vi khuẩn khó di chuyển đến đúng vị trí.
Nếu công cường độc sai đường, vi khuẩn có thể bị hệ miễn dịch loại bỏ trước khi kịp nhân lên, khiến gà không xuất hiện các triệu chứng điển hình như sưng mặt, chảy dịch mũi, viêm xoang hoặc dấu hiệu hô hấp.
4. Kỹ thuật tiêm xoang dưới hốc mắt gà
Tiêm xoang dưới hốc mắt là kỹ thuật cần độ chính xác cao. Nếu vị trí tiêm không đúng, lượng vi khuẩn không vào được khoang xoang hoặc bị đưa vào mô lân cận, hiệu quả gây bệnh sẽ giảm đáng kể.
Quy trình tiêm xoang dưới hốc mắt gà cần thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Cố định gà
Giữ chặt chân gà, một người giữ đầu cố định nghiêng sang một bên sao cho phần xoang sưng hướng lên trên.
Bước 2: Xác định vị trí tiêm
Vị trí nằm ở vùng tam giác mềm giữa mắt, mỏ và mào gà ( ngay dưới xoang gò má).
Bước 3: Sát trùng
Dùng bông thấm cồn lau sạch vùng da định tiêm.
Bước 4: Thao tác tiêm
- Dùng kim hoặc xilanh chếch một góc 15-30 độ so với bề mặt da, hướng về phía mỏ.
- Đâm nhẹ nhàng vào khoảng trống của xoang (không đâm vào nhãn cầu mắt).
- Nếu trong xoang có nhiều dịch lỏng có thể dùng xilanh hút dịch ra trước khi bơm thuốc vào.
- Bơm một lượng thuốc nhỏ (thường từ 0.2-0.5ml tùy vào kích thước gà và loại thuốc).
Bước 5: Sau khi tiêm
Rút kim nhanh và dùng tay day nhẹ vùng xoang để thuốc phân tán đều
Vị trí xoang dưới hốc mắt
Thời gian ủ bệnh ngắn và vi khuẩn dễ bị đào thải
Bệnh do Haemophilus paragallinarum thường có thời gian ủ bệnh ngắn, khoảng 1–3 ngày. Nếu phương pháp tiêm không chuẩn xác, vi khuẩn có thể bị đào thải nhanh chóng.
Vì vậy, khi gà không biểu hiện bệnh, cần đánh giá đồng thời nhiều yếu tố:
- Độc lực chủng
- Đường đưa vi khuẩn
- Kỹ thuật tiêm
- Liều công cường độc
- Thời gian theo dõi sau tiêm
- Khả năng phục hồi độc lực của vi khuẩn
II. Giải pháp: Kiểm tra và phục hồi độc lực của vi khuẩn
Khi nghi ngờ vi khuẩn đã giảm độc lực, giải pháp phù hợp là thực hiện phục hồi độc lực trước khi tiếp tục công cường độc trên gà. Một trong những phương pháp thường được sử dụng là tiêm vi khuẩn vào phôi gà SPF.
1. Phục hồi độc lực bằng phôi gà SPF
Phôi gà SPF là đối tượng phù hợp để phục hồi và tăng sinh vi khuẩn Haemophilus paragallinarum.
Thời điểm tiêm thích hợp: Khác với nhiều loại virus thường được tiêm vào phôi 9–12 ngày tuổi, vi khuẩn Haemophilus paragallinarum thích hợp tiêm vào phôi gà SPF tròn 7 ngày tuổi.
Vị trí tiêm: Tiêm thẳng vào túi lòng đỏ của phôi gà. Lòng đỏ trứng là môi trường giàu dinh dưỡng, hỗ trợ tốt cho sự phát triển của loại vi khuẩn khó nuôi này.
Thời gian nuôi ủ và thu hoạch:
- Nuôi ủ trong 24h: Sau khi tiêm vi khuẩn vào túi lòng đỏ, phôi được nuôi ủ trong tủ ấm ở nhiệt độ 37⁰C với độ ẩm thích hợp.
- Thu hoạch sau khi phôi chết: vi khuẩn có độc lực mạnh đối với phôi, thường khiến phôi gà chết trong vòng 24h sau khi tiêm. Dịch lòng đỏ, màng phôi và dịch niệu từ những phôi chết này sẽ được thu hoạch ngay lập tức để đảm bảo mật độ vi khuẩn cao nhất nhằm phục vụ cho nghiên cứu hoặc sản xuất vắc xin vô hoạt
2. Phân lập lại vi khuẩn sau khi phục hồi độc lực
Sau khi thu hoạch dịch từ phôi chết, cần tiến hành phân lập lại vi khuẩn để kiểm tra đặc điểm hình thái, độ thuần và các phản ứng sinh hóa cần thiết.
- Cấy dịch lòng đỏ lên đĩa thạch sô-cô-la hoặc thạch máu cừu có cấy kèm đường viền sinh trưởng
Staphylococcus aureus (để cung cấp yếu tố V - NAD). Ủ ở 37°C trong môi trường bình kín có 5% - 10% CO₂ từ 24 đến 48 giờ.
- Kiểm tra hình thái và sinh hóa: Kiểm tra khuẩn lạc nhỏ, mịn như giọt sương, nhuộm Gram phải là trực khuẩn Gram âm, phản ứng Catalase âm tính (để phân biệt với các chủng
Haemophilus không gây bệnh khác).
Sau khi xác nhận đúng đặc điểm vi khuẩn
- Thu vi khuẩn và công cường độc như các bước của TCVN-8685-11-2014
Nhuộm Gram của vi khuẩn Haemophilus paragallinarum
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Nghiên cứu phát triển Vắc xin - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp
1. Vì sao tiêm vi khuẩn Haemophilus paragallinarum vào gà nhưng gà không bị bệnh?
Nguyên nhân có thể do chủng vi khuẩn có độc lực yếu, bị giảm độc lực sau nhiều lần cấy chuyển, mất lớp vỏ capsule, tiêm sai đường hoặc kỹ thuật tiêm không đưa vi khuẩn đến đúng cơ quan đích là đường hô hấp trên.
2. Đường công cường độc nào phù hợp với Haemophilus paragallinarum?
Đường phù hợp nhất là tiêm trực tiếp vào xoang dưới hốc mắt, vì đây là vị trí gần cơ quan đích của vi khuẩn. Tiêm bắp hoặc tiêm dưới da thường cho tỷ lệ gây bệnh thấp hơn.
3. Vì sao cần phục hồi độc lực vi khuẩn trước khi công cường độc?
Phục hồi độc lực giúp vi khuẩn lấy lại khả năng gây bệnh sau thời gian cấy chuyển hoặc bảo quản trong phòng thí nghiệm. Điều này giúp kết quả công cường độc chính xác và đáng tin cậy hơn.
4. Có thể phục hồi độc lực Haemophilus paragallinarum bằng cách nào?
Có thể phục hồi độc lực bằng cách tiêm vi khuẩn vào túi lòng đỏ của phôi gà SPF 7 ngày tuổi, nuôi ủ ở 37°C khoảng 24 giờ, sau đó thu hoạch dịch từ phôi chết để phân lập lại vi khuẩn.
5. Khi phân lập lại vi khuẩn cần kiểm tra những đặc điểm nào?
Cần kiểm tra khuẩn lạc nhỏ, mịn như giọt sương, hình thái trực khuẩn Gram âm khi nhuộm Gram và phản ứng catalase âm tính để xác nhận đặc điểm phù hợp của vi khuẩn.
Xem thêm:
-
PHÂN LẬP VI RÚT GÂY BỆNH VIÊM DA NỔI CỤC Ở TRÂU BÒ TRÊN TẾ BÀO THẬN BÒ (MDBK)
-
NUÔI CẤY TẾ BÀO: NHẬN DIỆN SỚM SỰ CỐ KỸ THUẬT (Phần I)
-
NUÔI CẤY TẾ BÀO: NHẬN DIỆN SỚM SỰ CỐ KỸ THUẬT (Phần II)
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
