Thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiệt độ môi trường tăng cao là một trong những yếu tố bất lợi ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và năng suất chăn nuôi. Khi chịu tác động của nhiệt độ cao, vật nuôi dễ bị stress nhiệt, giảm ăn, chậm lớn, suy giảm sức đề kháng, rối loạn chuyển hóa và trong trường hợp nặng có thể bị sốc nhiệt, thậm chí tử vong.
Vì vậy, người chăn nuôi cần chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp chống nóng nhằm bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi, hạn chế thiệt hại và duy trì hiệu quả chăn nuôi trong mùa nắng nóng. Trong bài viết này,
Fivevet sẽ chia sẻ các giải pháp chống nóng cho vật nuôi hiệu quả, dễ áp dụng và phù hợp với điều kiện thực tế tại trang trại.
Giải pháp chống nóng cho vật nuôi1. Dấu hiệu vật nuôi bị stress nhiệt
Trong giai đoạn nắng nóng, người chăn nuôi cần thường xuyên theo dõi đàn vật nuôi để phát hiện sớm các biểu hiện bất thường. Một số dấu hiệu vật nuôi có thể đang bị stress nhiệt gồm:
- Giảm ăn, uống nhiều nước hơn bình thường.
- Mệt mỏi, nằm nhiều, ít vận động.
- Thở nhanh, há mỏ thở ở gia cầm.
- Da nóng, thân nhiệt tăng.
- Giảm tăng trọng, giảm đẻ, giảm năng suất.
- Trường hợp nặng có thể run rẩy, loạng choạng, sốc nhiệt hoặc chết đột ngột.
Khi phát hiện các dấu hiệu trên, cần nhanh chóng đưa vật nuôi vào khu vực mát, cung cấp nước sạch, bổ sung điện giải phù hợp và áp dụng các biện pháp làm mát chuồng nuôi kịp thời.
Dấu hiệu stress nhiệt ở vật nuôi 2. Kiểm tra và bổ sung hệ thống che chắn
Trong giai đoạn nắng nóng, nền nhiệt cao và cường độ chiếu sáng mạnh là tác nhân gây stress lớn cho vật nuôi. Đặc biệt, tại các trang trại chăn nuôi mật độ cao, số lượng vật nuôi lớn hoặc chăn nuôi theo hình thức bán chăn thả, nắng nóng có thể khiến khu vực chuồng nuôi, sân chơi, bãi chăn thả trở nên oi bức, làm vật nuôi mệt mỏi, chán ăn, giảm ăn và tăng nguy cơ sốc nhiệt.
Để hạn chế tình trạng này, người chăn nuôi cần kiểm tra lại hệ thống chuồng trại, đồng thời thiết kế, lắp đặt hoặc bổ sung thêm các hạng mục che chắn, cách nhiệt phù hợp như:
- Mái che bằng tôn xốp cách nhiệt.
- Lưới đen hạn chế bức xạ nhiệt.
- Mái che bằng vật liệu ít tích nhiệt như tranh, tre, nứa.
- Bố trí cây xanh tạo bóng mát tại khu vực bãi chăn thả để vật nuôi có nơi đứng nghỉ.
Việc che chắn đúng cách giúp giảm bức xạ nhiệt trực tiếp, tạo môi trường mát hơn cho vật nuôi và góp phần hạn chế stress nhiệt trong những ngày nắng nóng gay gắt.
3. Đảm bảo hệ thống cung cấp nước và làm mát
Nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với cơ thể vật nuôi. Nước tham gia vào quá trình tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng, đào thải chất cặn bã và điều hòa thân nhiệt. Trong điều kiện nắng nóng, nhu cầu nước của vật nuôi tăng cao. Nếu không được cung cấp đủ nước sạch, mát, vật nuôi rất dễ bị mất nước, mệt mỏi và giảm sức đề kháng.
Để hỗ trợ làm mát cơ thể vật nuôi và giảm stress nhiệt, người chăn nuôi có thể áp dụng các biện pháp như:
- Bố trí bể tắm hoặc khu vực tắm mát phù hợp với từng đối tượng vật nuôi.
- Sử dụng hệ thống phun sương trong chuồng nuôi.
- Làm mát mái chuồng nhằm giảm nhiệt độ bên trong chuồng.
- Cung cấp đủ nước uống theo tiêu chí: đúng – đủ – sạch – mát.
Trong đó, cung cấp nước uống sạch và mát là giải pháp quan trọng cần được duy trì thường xuyên. Người chăn nuôi cần kiểm tra máng uống, đường ống dẫn nước, bồn chứa nước để đảm bảo vật nuôi luôn được tiếp cận nguồn nước đầy đủ, không bị nhiễm bẩn và không quá nóng trong ngày.
4. Điều chỉnh chăm sóc, nuôi dưỡng phù hợp
Trong giai đoạn thời tiết nắng nóng, việc chăm sóc và theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi cần được thực hiện sát sao hơn. Nhiệt độ cao thường khiến vật nuôi giảm ăn, giảm khả năng tiêu hóa và dễ bị rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, khẩu phần ăn, thời gian cho ăn và điều kiện chuồng nuôi cần được điều chỉnh phù hợp.
Người chăn nuôi cần lưu ý:
- Cho ăn vào thời điểm mát trong ngày, hạn chế cho ăn vào lúc nắng nóng cao điểm.
- Điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp với tình trạng đàn vật nuôi.
- Có thể sử dụng thức ăn lỏng hoặc thức ăn dễ tiêu hóa để vật nuôi dễ ăn hơn.
- Giãn mật độ đàn khi cần thiết để giảm nhiệt tích tụ trong chuồng.
- Bổ sung thêm máng ăn đối với gà, ngan, vịt nhằm giúp đàn ăn đồng đều hơn.
- Điều chỉnh quy trình vận hành hệ thống quạt hút, quạt thông gió để đẩy không khí nóng ra ngoài.
- Tăng cường phun sương làm mát, hạn chế bụi và duy trì độ ẩm phù hợp.
- Đảm bảo chuồng nuôi thông thoáng, sạch sẽ và mát mẻ.
Việc chăm sóc, nuôi dưỡng hợp lý trong mùa nóng giúp vật nuôi giảm căng thẳng, duy trì khả năng ăn uống, hạn chế giảm tăng trọng và góp phần ổn định năng suất chăn nuôi.
Một số biện pháp giúp giảm stress nhiệt cho vật nuôi5. Bổ sung điện giải, vitamin và dưỡng chất hỗ trợ
Trong những ngày nắng nóng, vật nuôi dễ bị mất nước, mất cân bằng điện giải và suy giảm thể trạng do stress nhiệt. Việc bổ sung điện giải là rất cần thiết nhằm hỗ trợ bù nước, cân bằng điện giải, hạn chế mệt mỏi, giảm nguy cơ sốc nhiệt và giúp cơ thể vật nuôi duy trì trạng thái ổn định hơn.
5.1. Sản phẩm bổ sung điện giải, giải nhiệt cấp tốc
- Người chăn nuôi có thể lựa chọn một trong các sản phẩm bổ sung điện giải, giải nhiệt như:
Five-Mix Lyte, Five-Vit KC.Lyte, Five-Điện giải-C.Sủi, Hado-Điện giải B.Comlex thảo dược atiso, Chống nóng-Giải độc Rau Má, Five-Gluco.KC.Oral, Five-No Stress Super,...
- Các sản phẩm có thể được pha vào nước uống hoặc trộn thức ăn cho vật nuôi sử dụng, giúp bổ sung điện giải, hỗ trợ giải nhiệt, chống nắng nóng và hạn chế các tác động bất lợi do stress nhiệt gây ra.
- Liệu trình sử dụng khuyến cáo: dùng liên tục 5–6 ngày và nhắc lại sau 7–10 ngày/lần tùy tình trạng đàn vật nuôi và điều kiện thời tiết.
- Đặc biệt, có thể sử dụng
Chống nóng-Giải độc Rau Má và
Hado-Điện giải B.Comlex thảo dược atiso để hỗ trợ vật nuôi chống nóng hiệu quả trong giai đoạn thời tiết oi bức, nhiệt độ cao.
Hỗ trợ bổ sung điện giải, vitamin và dưỡng chất trong mùa nắng nóng5.2. Nâng cao sức đề kháng và hỗ trợ tiêu hóa
- Bên cạnh điện giải, người chăn nuôi có thể bổ sung thêm vitamin, enzyme, các chất hỗ trợ tiêu hóa, giải độc cơ thể và tăng cường sức đề kháng như:
Five-Enzym, Five-LacEnzym (Cao tỏi), Five-Multivit, Five-Masol Forte, B.comlex-K&C, Five-Orgamin, Five-Bogama, Beta.Glucan.C,...
Việc bổ sung dinh dưỡng hỗ trợ đúng thời điểm giúp vật nuôi ăn uống tốt hơn, cải thiện khả năng hấp thu, nâng cao sức đề kháng và giảm nguy cơ suy kiệt trong mùa nắng nóng.
6. Tăng cường vệ sinh, sát trùng và chủ động phòng bệnh
Bên cạnh các biện pháp chống nóng, người chăn nuôi cần thực hiện tốt quy trình vệ sinh, sát trùng chuồng trại và chủ động phòng bệnh định kỳ cho đàn vật nuôi. Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, vật nuôi dễ suy giảm sức đề kháng, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát sinh và lây lan, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
6.1. Đối với đàn gia cầm
Chủ động phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút gây ra như: Cúm gia cầm, Newcastle, Gumboro, Marek, Đậu gà,… Việc sử dụng vắc xin đúng lịch, đúng đối tượng là giải pháp quan trọng giúp đàn gia cầm nâng cao miễn dịch và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Một số vắc xin có thể tham khảo gồm:
Five-Fowl Pox, Five-ND.IB, Five-Newcastle G7, Five-AI H5N1-H5N6, Five-AI H5.ND G7, Five-ND.IB.H9,..
6.2. Đối với đàn lợn
Chú ý phòng các bệnh thường gặp như: Dịch tả lợn cổ điển, Tai xanh, Tụ huyết trùng, Phó thương hàn,… Người chăn nuôi nên thực hiện phòng bệnh định kỳ theo hướng dẫn của cán bộ thú y và lựa chọn vắc xin phù hợp với tình hình dịch tễ tại trang trại. Một số sản phẩm có thể tham khảo gồm:
Five-PRRS gold, Five-CSF,..
Việc sử dụng vắc xin thú y chất lượng cao, đúng lịch, đúng đối tượng giúp tăng cường miễn dịch chủ động, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong giai đoạn thời tiết bất lợi.
6.3. Xử lý khi vật nuôi mắc bệnh hô hấp do thời tiết
Ngoài ra, khi đàn vật nuôi có dấu hiệu bệnh đường hô hấp như ho, khó thở, chảy nước mũi, giảm ăn hoặc có nguy cơ phát sinh bệnh do điều kiện thời tiết bất lợi, người chăn nuôi cần theo dõi sát tình trạng đàn và tham khảo ý kiến cán bộ thú y để có phác đồ xử lý phù hợp. Trường hợp cần thiết, có thể sử dụng kháng sinh theo đúng chỉ định, đúng liều và đúng liệu trình. Một số sản phẩm có thể tham khảo gồm:
TW5-Doxy.500,
Five-DHT,
Five-Tylvasin 20%, Five-Tialin,
Five-Tilmosin,...
Việc sử dụng kháng sinh cần đúng bệnh, đúng liều, đúng liệu trình và theo hướng dẫn chuyên môn để đảm bảo hiệu quả, đồng thời hạn chế nguy cơ kháng thuốc.
Nắng nóng kéo dài là yếu tố bất lợi có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, khả năng sinh trưởng và năng suất của vật nuôi. Để giúp đàn vật nuôi vượt qua mùa nắng nóng an toàn, người chăn nuôi cần kết hợp đồng bộ các giải pháp: che chắn chuồng trại, cung cấp đủ nước sạch và mát, cải thiện hệ thống làm mát, điều chỉnh chăm sóc nuôi dưỡng, bổ sung điện giải – vitamin – dưỡng chất hỗ trợ, đồng thời chủ động vệ sinh sát trùng và phòng bệnh định kỳ.
Thực hiện tốt các giải pháp trên sẽ giúp hạn chế stress nhiệt, giảm nguy cơ sốc nhiệt, bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và duy trì hiệu quả chăn nuôi trong mùa nắng nóng.
Chúc các trang trại chăn nuôi thành công vượt qua mùa nắng nóng!
Biên soạn bởi: ThS. Phạm Đức Vũ – GĐ Kỹ thuật Fivevet
Câu hỏi thường gặp
1. Khi nào cần bổ sung điện giải cho vật nuôi?
Người chăn nuôi nên bổ sung điện giải cho vật nuôi trong những ngày nắng nóng, khi đàn có biểu hiện giảm ăn, uống nhiều nước, mệt mỏi, thở nhanh hoặc sau khi vận chuyển, tiêm phòng, thay đổi thời tiết. Việc bổ sung điện giải giúp hỗ trợ bù nước, cân bằng điện giải và giảm tác động bất lợi do stress nhiệt.
2. Có nên phun sương liên tục trong chuồng nuôi không?
Không nên phun sương liên tục nếu chuồng nuôi không đảm bảo thông thoáng. Phun sương quá nhiều có thể làm tăng độ ẩm, khiến nền chuồng ẩm ướt và tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển. Nên kết hợp phun sương với hệ thống quạt thông gió để làm mát hiệu quả và giữ chuồng nuôi khô thoáng.
3. Vật nuôi bị sốc nhiệt cần xử lý thế nào?
Khi vật nuôi có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vật nuôi đến khu vực mát, giảm nhiệt từ từ, cung cấp nước sạch và bổ sung điện giải nếu vật nuôi còn uống được. Trường hợp vật nuôi run rẩy, loạng choạng, khó thở, nằm liệt hoặc chết đột ngột trong đàn, cần liên hệ cán bộ thú y để được hỗ trợ kịp thời.
4. Mùa nóng có nên giảm mật độ đàn không?
Có. Giảm mật độ đàn trong mùa nóng giúp hạn chế tích tụ nhiệt, tăng độ thông thoáng trong chuồng nuôi và giảm stress nhiệt. Đặc biệt với gia cầm và lợn nuôi mật độ cao, việc điều chỉnh mật độ đàn là một trong những giải pháp quan trọng giúp hạn chế giảm ăn, chậm lớn và chết nóng.
5. Có nên tự ý dùng kháng sinh dự phòng bệnh hô hấp trong mùa nóng không?
Không nên tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có đánh giá chuyên môn. Trong mùa nóng, vật nuôi có thể dễ mắc bệnh hô hấp do sức đề kháng giảm và môi trường chuồng nuôi bất lợi. Chỉ nên sử dụng kháng sinh khi có dấu hiệu chớm bệnh hoặc có nguy cơ cao theo hướng dẫn và phác đồ của cán bộ thú y.
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
