Bệnh do Mycoplasma hyorhinis trên lợn thường gây viêm đa màng thanh dịch, viêm đa khớp và có thể liên quan đến các tổn thương đường hô hấp, đặc biệt ở lợn con giai đoạn sau cai sữa. Lợn mắc bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, giảm ăn, khó thở, sưng khớp, đi lại khó khăn và chậm phát triển.
Mycoplasma hyorhinis là vi khuẩn không có thành tế bào, thường cư trú tại đường hô hấp trên của lợn. Nhiều con mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện các yếu tố bất lợi như stress, thay đổi môi trường nuôi, ghép đàn hoặc đồng nhiễm, nguy cơ phát sinh bệnh có thể tăng lên.
Do các biểu hiện của bệnh dễ nhầm lẫn với nhiễm Glaesserella parasuis và Streptococcus suis, việc chẩn đoán cần kết hợp triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và xét nghiệm phù hợp.
Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ cùng người chăn nuôi tìm hiểu nguyên nhân, đường truyền lây, triệu chứng, bệnh tích, phương pháp chẩn đoán cũng như các biện pháp phòng và điều trị bệnh do Mycoplasma hyorhinis trên lợn.
Bệnh do Mycoplasma hyorhinis trên lợn1. Mycoplasma hyorhinis là gì? Nguyên nhân gây bệnh
Mycoplasma hyorhinis là vi khuẩn thuộc giống Mycoplasma, họ Mycoplasmataceae, thường được phát hiện tại đường hô hấp trên của lợn.
Đặc điểm đáng chú ý của M. hyorhinis là không có thành tế bào. Vì vậy, các kháng sinh tác động lên quá trình tổng hợp thành tế bào, điển hình như nhóm beta-lactam, không tác động trực tiếp lên vi khuẩn này.
Do không có thành tế bào, M. hyorhinis có hình dạng không cố định và kích thước rất nhỏ. Đường kính tế bào chỉ khoảng 0,2–0,3 µm, vì vậy vi khuẩn có thể đi qua một số loại màng lọc thường được sử dụng để giữ lại vi khuẩn có kích thước lớn hơn.
Trong điều kiện bình thường, M. hyorhinis được xem là vi khuẩn ký sinh ở lợn mà không gây biểu hiện rõ rệt. Tuy nhiên, khi điều kiện nuôi dưỡng bất lợi hoặc sức đề kháng của vật nuôi suy giảm, vi khuẩn có thể trở thành tác nhân gây ra một số bệnh lý như viêm phổi, viêm đa màng thanh dịch và viêm đa khớp.
2. Mycoplasma hyorhinis lây truyền như thế nào?
M. hyorhinis thường hiện diện ở đường hô hấp trên của lợn và có thể được tìm thấy trong dịch mũi, dịch hầu họng và nước bọt.
Sự lây truyền chủ yếu xảy ra qua tiếp xúc gần giữa lợn và dịch tiết đường hô hấp. Lợn nái mang vi khuẩn cũng có thể truyền M. hyorhinis sang lợn con trong giai đoạn theo mẹ.
Sau khi xâm nhập vào đường hô hấp trên của lợn con, Mycoplasma có thể kích thích phản ứng miễn dịch tại niêm mạc khoang mũi, đặc biệt là sự đáp ứng của các tế bào lympho. Vi khuẩn có thể tiếp tục lan xuống đường hô hấp dưới và tham gia gây tổn thương phổi, nhất là trong trường hợp đồng nhiễm với các tác nhân khác như Mycoplasma hyopneumoniae.
Ở những trường hợp nhiễm trùng huyết, M. hyorhinis có thể xâm nhập vào các cơ quan theo đường máu, chủ yếu liên quan đến các tổn thương tại màng thanh dịch và màng hoạt dịch của khớp, gây viêm đa màng thanh dịch và viêm khớp, thường kèm theo hiện tượng tích tụ dịch viêm và fibrin.
Cơ chế lan truyền của Mycoplasma hyorhinis 3. Triệu chứng bệnh do Mycoplasma hyorhinis trên lợn
Bệnh do M. hyorhinis thường được ghi nhận ở lợn con sau cai sữa, đặc biệt trong khoảng 3–10 tuần tuổi.
Triệu chứng có thể thay đổi tùy theo mức độ nhiễm, thể trạng vật nuôi và các tác nhân đồng nhiễm. Những biểu hiện thường gặp gồm sốt, giảm ăn, mệt mỏi, khó thở và rối loạn vận động.
Biểu hiện lâm sàng đặc trưng bệnh do Mycoplasma hyorhinis sẽ xuất hiện khoảng 3-10 ngày sau khi lợn nhiễm M. hyorhinis và có thể kéo dài 10-14 ngày sau đó, tùy vào điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và môi trường tại trại, và các tác nhân đồng nhiễm.
Ở những trường hợp có tổn thương khớp, lợn thường đi lại khó khăn, đau chân, khập khiễng hoặc sưng khớp. Một số con có thể nằm nhiều, ngại vận động và xù lông. Viêm kết mạc hoặc viêm tai cũng có thể xuất hiện ở một số trường hợp.
Ở lợn thịt, viêm khớp có thể là biểu hiện chủ yếu. Các khớp tổn thương có thể tăng lượng dịch, xuất hiện fibrin, đồng thời màng hoạt dịch bị sung huyết và dày lên.
Do các biểu hiện lâm sàng của bệnh có nhiều điểm tương đồng với nhiễm Glaesserella parasuis hoặc Streptococcus suis, việc chỉ dựa vào triệu chứng để xác định nguyên nhân thường không đủ. Cần kết hợp thêm bệnh tích và xét nghiệm tác nhân để chẩn đoán phân biệt.
4. Bệnh tích điển hình do Mycoplasma hyorhinis
Khi mổ khám lợn mắc bệnh, tổn thương thường tập trung ở các màng thanh dịch và khớp.
Viêm đa màng thanh dịch có thể xuất hiện tại màng phổi, màng tim và phúc mạc. Trên bề mặt các màng này có thể quan sát thấy dịch viêm hoặc fibrin với mức độ khác nhau tùy theo giai đoạn bệnh.
Ở lợn bệnh thể mãn tính,tổn thương viêm có thể tiến triển thành hiện tượng dính màng phổi và màng tim.
Tại khớp, lượng dịch khớp có thể tăng lên và thay đổi về màu sắc,có thể trong hoặc chuyển sang màu vàng, nâu. Màng hoạt dịch thường phù nề, tăng sinh; một số trường hợp có thể xuất hiện fibrin trong khoang khớp.
Dấu hiệu và bệnh tích thường gặp ở lợn mắc Mycoplasma hyorhinis5. Chẩn đoán bệnh do Mycoplasma hyorhinis
Chẩn đoán bệnh do M. hyorhinis cần kết hợp thông tin về tình hình dịch tễ, độ tuổi mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng và các tổn thương quan sát được khi mổ khám.
Để xác định tác nhân, có thể sử dụng các kỹ thuật như PCR/qPCR hoặc nuôi cấy trên môi trường chuyên biệt. Tùy biểu hiện của bệnh, mẫu xét nghiệm có thể được lấy từ phổi, dịch khớp, dịch màng tim, dịch xoang ngực hoặc xoang bụng.
Trong trường hợp có viêm đa màng thanh dịch, có thể cân nhắc thu thêm mẫu từ các vị trí tổn thương phù hợp để phục vụ chẩn đoán. Mẫu nên được lấy trước khi lợn sử dụng kháng sinh nếu điều kiện thực tế cho phép.
Dịch mũi, dịch hầu họng hoặc nước bọt có thể được sử dụng khi cần khảo sát sự hiện diện của M. hyorhinis trong đàn vì các loại mẫu này tương đối thuận tiện khi thu thập.
Tuy nhiên, M. hyorhinis có thể hiện diện ở đường hô hấp trên của cả những con không có biểu hiện bệnh. Vì vậy, kết quả PCR/qPCR dương tính từ dịch mũi, dịch hầu họng hoặc nước bọt chủ yếu cho thấy đã phát hiện tác nhân trong mẫu, chưa đủ để kết luận vi khuẩn là nguyên nhân trực tiếp gây viêm khớp hoặc viêm đa màng thanh dịch.
6. Cách phòng bệnh do Mycoplasma hyorhinis
Thực hiện các biện pháp an toàn sinh học nhằm ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào trại, giảm lây lan, giảm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây bệnh tại trại.
Đảm bảo chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng hợp lý cho đàn lợn, cung cấp đủ nước sạch, thức ăn bảo đảm chất lượng theo độ tuổi của lợn. Giữ chuồng nuôi luôn thông thoáng, khô ráo, sạch sẽ, mật độ nuôi phù hợp.
Hạn chế các yếu tố gây stress cho đàn lợn (vận chuyển, chuyển chuồng, tiêm phòng vắc xin,…).
Một số vắc xin có thành phần hoặc chỉ định liên quan M. hyorhinis đã được nghiên cứu và phát triển ở một số thị trường (như Mỹ), nhưng chưa phổ biến hoặc chưa được cấp phép lưu hành rộng rãi tại Việt Nam.
Các vắc xin Mycoplasma hiện có sẵn ở Việt Nam chủ yếu phòng bệnh suyễn lợn do Mycoplasma hyopneumoniae, chứ không bảo hộ chéo cho M. hyorhinis.
7. Điều trị bệnh do Mycoplasma hyorhinis
Điều trị cần được tiến hành sớm, phát hiện lợn bệnh, phát hiện, cách ly lợn bệnh và điều trị theo từng cá thể, đặc biệt trước khi tổn thương khớp chuyển sang mạn tính.
Điều trị mycoplasma hyorhinisBệnh do Mycoplasma hyorhinis có thể gây viêm đa màng thanh dịch, viêm đa khớp và các biểu hiện hô hấp, vận động ở lợn, đặc biệt ở lợn con sau cai sữa. Việc kiểm soát bệnh cần chú trọng an toàn sinh học, chăm sóc nuôi dưỡng, kiểm soát stress, vệ sinh sát trùng và phát hiện, điều trị sớm lợn bệnh. Khi phát hiện lợn có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, người chăn nuôi có thể liên hệ Hotline tư vấn kỹ thuật Fivevet: 0963.730.555 để được tư vấn và hướng dẫn xử lý kịp thời.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp
1. Mycoplasma hyorhinis gây bệnh gì trên lợn?
M. hyorhinis có thể trở thành tác nhân gây viêm phổi, viêm đa màng thanh dịch và viêm đa khớp ở lợn.
2. Mycoplasma hyorhinis lây truyền như thế nào?
M. hyorhinis cư trú ở đường hô hấp trên và có thể lây truyền qua tiếp xúc gần giữa lợn và dịch tiết đường hô hấp, trong đó có lây truyền từ lợn nái sang lợn con theo mẹ.
3. Có thể dùng dịch mũi để xét nghiệm Mycoplasma hyorhinis không?
Có thể sử dụng dịch mũi, dịch hầu, miệng hoặc nước bọt để tầm soát sự hiện diện của M. hyorhinis. Tuy nhiên, PCR/qPCR dương tính trên các mẫu này không đủ để khẳng định M. hyorhinis là nguyên nhân gây viêm khớp hoặc viêm đa màng.
4. Có thể dùng PCR/qPCR để chẩn đoán Mycoplasma hyorhinis không?
Có. Chẩn đoán có thể kết hợp PCR/qPCR hoặc nuôi cấy chuyên biệt từ các mẫu bệnh phẩm như phổi, dịch viêm khớp và dịch viêm màng thanh dịch.
5. Khi lợn mắc bệnh do Mycoplasma hyorhinis cần điều trị như thế nào?
Cần phát hiện sớm, tách lọc và điều trị cá thể, đặc biệt trước khi tổn thương khớp chuyển sang mạn tính. Bài viết đề cập sử dụng kháng sinh trộn tổng đàn hoặc dạng tiêm, kết hợp thuốc hỗ trợ, thuốc bổ tăng sức đề kháng và thuốc giải độc gan thận.
Xem thêm
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
