Bệnh hoại tử sụn do vi khuẩn kèm viêm tủy xương (BCO) là một trong những nguyên nhân gây què chân ở gia cầm, đặc biệt ở gà thịt. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, tăng trọng và hệ số chuyển đổi thức ăn của đàn.
Bệnh BCO liên quan đến tình trạng nhiễm trùng tại đầu xương đùi hoặc đầu xương chày. Một số vi khuẩn như Staphylococcus spp., Enterococcus spp., E. coli và Mycobacterium spp. thường được phân lập từ các tổn thương khớp ở gia cầm mắc bệnh.
Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ chia sẻ đặc điểm, nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh, cách phòng và hướng điều trị bệnh hoại tử sụn do vi khuẩn kèm viêm tủy xương (BCO) ở gia cầm.
Bệnh hoại tử sụn do vi khuẩn kèm viêm tủy xương (BCO) ở gia cầm
1. Bệnh hoại tử sụn do vi khuẩn kèm viêm tủy xương (BCO) ở gia cầm
Bệnh BCO được báo cáo lần đầu vào năm 1972 và hiện được công nhận là một yếu tố quan trọng gây què chân ở gia cầm.
Nghiên cứu tại Bắc Ireland cho thấy 17,3% số gia cầm bị què chân có tổn thương do BCO. Một số nghiên cứu khác tại Mỹ ghi nhận các vấn đề về chân gây thiệt hại cho ngành chăn nuôi gà thịt thương phẩm từ 80–120 triệu đô la Mỹ mỗi năm.
Trong thập kỷ qua, tình trạng què chân do nhiễm trùng vi khuẩn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như hoại tử đầu xương đùi, hoại tử đầu xương chày, thoái hóa đầu xương đùi và hoại tử xương dài. Hiện nay, BCO được sử dụng rộng rãi để chỉ tình trạng này.
1.1. Đặc điểm bệnh BCO ở gia cầm
BCO là nguyên nhân phổ biến gây què chân ở gia cầm tại Mỹ và châu Âu, thường ảnh hưởng đến khoảng 1,5% gà thịt được nuôi từ khoảng 30 ngày tuổi trở lên.
Tại châu Á, tỷ lệ mắc BCO có thể thấp hơn, khoảng 1%, do chu kỳ sản xuất thường ngắn hơn. Tuy nhiên, các trường hợp cận lâm sàng và tử vong vẫn có thể xảy ra.
BCO cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Ví dụ, người tiêu dùng có thể từ chối sản phẩm khi phát hiện phần sụn khớp màu trắng tách rời khỏi đầu xương đùi.
Tiến triển tổn thương đầu xương đùi ở gia cầmTheo nghiên cứu của Thorp et al., 1993, khoảng 10–15% gà thịt có thể mắc BCO cận lâm sàng, tình trạng này được ghi nhận xuất hiện từ giai đoạn gà non.
Bệnh làm tăng tỷ lệ loại thải và chọn lọc, đồng thời có thể khiến:
- Tăng trọng cơ thể thấp hơn.
- Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) cao hơn.
- Khả năng vận động của gà bị suy giảm.
- Gà khó tiếp cận máng ăn và máng uống thường xuyên như bình thường.
2. Nguyên nhân và cơ chế gây bệnh BCO ở gia cầm
2.1. Nguyên nhân gây bệnh BCO
BCO là tình trạng nhiễm trùng vi khuẩn tại đầu xương đùi hoặc đầu xương chày, có thể dẫn đến hoại tử đầu xương đùi và đầu xương chày.
Một số loại vi khuẩn thường được phân lập từ tổn thương khớp ở gia cầm mắc BCO gồm: Staphylococcus spp., Enterococcus spp., E. coli, Mycobacterium spp.
Các vi khuẩn này đều là thành viên của hệ vi sinh vật đường ruột. Những phát hiện trên cho thấy vi khuẩn có thể di chuyển từ đường ruột đến khớp thông qua hàng rào ruột.
2.2. Cơ chế gây bệnh BCO
Các vi khuẩn gây bệnh như Staphylococcus spp., Enterococcus spp. và E. coli cư trú trong đường ruột có thể dần dần đi qua biểu mô ruột, xâm nhập hệ tuần hoàn và gây nhiễm trùng.
Vi khuẩn trong lòng ruột có thể xâm nhập vào lớp mô liên kết dưới niêm mạc (lamina propria) khi hàng rào bảo vệ bị suy yếu. Sau đó, vi khuẩn có thể theo đường máu di chuyển đến các cơ quan khác, trong đó có khớp.
Khi đến sụn tăng trưởng của xương dài, vi khuẩn có thể trú ngụ trong những vết nứt nhỏ và bắt đầu phá hủy khoáng chất trong xương.
Gia cầm non dễ bị tổn thương do hệ vi sinh vật đường ruột chưa ổn định, mô ruột chưa hoàn thiện, khiến vi khuẩn dễ xâm nhập và di chuyển vào máu.
Trong một số trường hợp, vi khuẩn cũng có thể được truyền theo chiều dọc từ đàn bố mẹ sang đàn con.
Từ đường ruột đến tổn thương xương3. Phòng bệnh BCO ở gia cầm
Phòng ngừa và quản lý BCO tập trung vào việc giảm tải lượng vi khuẩn, ổn định hệ vi sinh vật đường ruột, cải thiện sức khỏe đường ruột và hỗ trợ sức khỏe xương, sụn.
3.1. Ổn định sức khỏe đường ruột
3.2. Bổ sung dinh dưỡng
Bổ sung axit hữu cơ vào thức ăn giúp tăng cường niêm mạc ruột, cải thiện khả năng phục hồi và hỗ trợ sức khỏe tiêu hóa như: Five-Orgacid, Five-Acid oil,...
3.3. Hỗ trợ phát triển xương chắc khỏe
3.4. Quản lý môi trường chuồng nuôi
Cần bảo đảm thông gió phù hợp và quản lý chất độn chuồng nhằm hạn chế tình trạng ẩm ướt.
3.5. Hạn chế lạm dụng kháng sinh
Kháng sinh có thể là giải pháp nhanh chóng, nhưng việc sử dụng kéo dài có thể làm chậm sự phát triển của hệ vi sinh vật và làm tăng khả năng mắc bệnh.
3.6. Những lưu ý trong phòng ngừa BCO
Tập trung vào sức khỏe đường ruột: Ổn định hệ vi sinh vật đường ruột sớm giúp giảm các tác nhân gây bệnh có hại và hạn chế vi khuẩn xâm nhập vào máu.
Hỗ trợ sức mạnh xương: Dinh dưỡng hợp lý và bổ sung vitamin D giúp giảm tình trạng gãy xương, vết nứt nhỏ ở xương.
Giảm thiểu stress cơ học: Tăng trưởng chậm và đều đặn giúp giảm áp lực lên khớp và xương.
4. Điều trị bệnh BCO ở gia cầm
Việc điều trị BCO tương đối khó khăn do lưu lượng máu đến sụn hạn chế. Sụn xương có nguồn cung cấp máu tối thiểu khiến kháng sinh khó tiếp cận hiệu quả vùng bị nhiễm trùng;kháng sinh có thể làm phá vỡ hệ vi sinh vật đường ruột;tăng trưởng nhanh cùng hệ vi sinh vật chưa ổn định cũng tạo thêm áp lực lên cơ và xương.
4.1. Sử dụng kháng sinh điều trị
4.2. Kết hợp sản phẩm hỗ trợ
Bên cạnh kháng sinh, có thể kết hợp thêm các sản phẩm hỗ trợ nhằm hỗ trợ quá trình xử lý tình trạng viêm và tổn thương liên quan đến BCO.
Có thể lựa chọn một trong các sản phẩm như: Five-Chymosin, Five-Mexicam, Five-ParMeLox,...
4.3. Hỗ trợ chức năng gan
4.4. Hỗ trợ nâng cao sức đề kháng
Phòng và điều trị bệnh BCO ở gia cầm Để phòng ngừa và quản lý BCO, cần chú trọng sức khỏe đường ruột, ổn định hệ vi sinh vật, cung cấp dinh dưỡng phù hợp cho xương, quản lý môi trường chuồng nuôi và hạn chế các yếu tố gây stress cơ học. Khi gia cầm xuất hiện vấn đề về vận động, cần phát hiện và xử lý sớm để hạn chế ảnh hưởng đến đàn.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet)
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh BCO ở gia cầm là bệnh gì?
Bệnh hoại tử sụn do vi khuẩn kèm viêm tủy xương (BCO) là bệnh lý do vi khuẩn gây tổn thương tại vùng đầu xương đùi, đầu xương chày, dẫn đến tình trạng què chân ở gia cầm.
2. Những vi khuẩn nào thường liên quan đến bệnh BCO?
Một số vi khuẩn thường được phân lập từ tổn thương khớp ở gia cầm mắc BCO gồm Staphylococcus spp., Enterococcus spp., Mycobacterium spp. và Escherichia coli.
3. Vì sao gia cầm non dễ mắc bệnh BCO?
Gia cầm non dễ bị ảnh hưởng do hệ vi sinh vật đường ruột chưa ổn định, mô ruột chưa hoàn thiện, khiến vi khuẩn dễ xâm nhập và di chuyển vào máu.
4. Làm thế nào để phòng bệnh BCO hiệu quả?
Cần tập trung vào việc duy trì sức khỏe đường ruột, bổ sung dinh dưỡng phù hợp, hỗ trợ phát triển xương khỏe mạnh, quản lý môi trường chuồng nuôi và hạn chế lạm dụng kháng sinh.
5. Điều trị bệnh BCO ở gia cầm có khó không?
Việc điều trị BCO rất khó khăn, do lưu lượng máu đến sụn hạn chế (sụn xương có nguồn cung cấp máu tối thiểu, khiến kháng sinh khó tiếp cận hiệu quả các vùng bị nhiễm trùng); kháng sinh phá vỡ hệ vi sinh vật đường ruột; tăng trưởng nhanh và hệ vi sinh vật chưa ổn định gây áp lực lên cơ, xương.
Xem thêm
NẤM DIỀU Ở GIA CẦM LÀ GÌ?
BỆNH VIÊM MŨI - KHÍ QUẢN GIA CẦM (ART)
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
