Bệnh đốm trắng trên tôm (WSS/WSD) là một trong những bệnh thường gặp và rất nguy hiểm trong nuôi tôm, có thể lây lan nhanh và gây thiệt hại lớn. Trong bài viết này, FiveAqua (Fivevet For Aqua) sẽ cùng người nuôi tìm hiểu dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách phòng bệnh đốm trắng trên tôm hiệu quả, dễ áp dụng trong thực tế.
Bệnh đốm trắng trên tôm và cách phòng bệnh (wss/wsd)1. Bệnh đốm trắng trên tôm (WSSV) là gì? Có nguy hiểm không?
Bệnh đốm trắng trên tôm có tên đầy đủ là White Spot Syndrome (WSS) hoặc White Spot Disease (WSD). Virus gây bệnh thường được gọi là WSSV. Đây là bệnh do virus gây ra nên cần phân biệt với hiện tượng đốm trắng do vi khuẩn hoặc do môi trường nước.
Bệnh có thể gặp trên nhiều loài giáp xác, đặc biệt là các loài tôm có giá trị kinh tế như tôm sú, tôm thẻ chân trắng. Ngoài ra, virus này cũng có thể xuất hiện trên một số loài cua, tôm hùm và tôm hùm đất. Đây là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trong nuôi tôm vì tốc độ lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.
2. Dấu hiệu bệnh đốm trắng trên tôm sớm nhất
Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất ở tôm mắc bệnh là xuất hiện các đốm trắng dưới vỏ đầu ngực và trên các đốt bụng, đặc biệt rõ ở phần đuôi. Các đốm thường có hình tròn, đường kính khoảng 0,5 - 2mm, ở giữa có thể có đốm đen do sắc tố melanin. Một số trường hợp tôm còn có biểu hiện hồng thân, gan tụy to và có màu trắng vàng
Dấu hiệu bệnh đốm trắng trên tômKhi nhiễm bệnh, tôm thường ăn nhiều đột ngột rồi bỏ ăn, bơi lờ đờ trên mặt nước hoặc gần bờ ao. Khi các đốm trắng bắt đầu xuất hiện, tôm có thể chết rất nhanh, thậm chí đạt tỷ lệ 100% chỉ sau 2 - 3 ngày. Bệnh thường gặp từ 3 tuần đến 2 tháng nuôi thương phẩm, tuy nhiên cũng có trường hợp tôm chết sớm khi chưa kịp xuất hiện rõ đốm trắng.
Cần phân biệt bệnh đốm trắng do virus WSSV với bệnh đốm trắng do vi khuẩn. Tôm bị đốm trắng do vi khuẩn cũng có thể có các đốm trắng trên vỏ, nhưng đốm thường nhỏ hơn, ít hơn và mức độ nguy hiểm không nghiêm trọng như WSSV. Ngoài ra, cũng có trường hợp tôm xuất hiện đốm trắng do nước có độ cứng cao, tôm vẫn ăn khỏe, hoạt động bình thường và kết quả PCR âm tính với WSSV.
3. Nguyên nhân gây bệnh WSSV và con đường lây lan
Bệnh đốm trắng do virus thuộc chi Whispovirus, họ Nimaviridae gây ra. WSSV là virus DNA mạch kép, có độc lực rất mạnh và có thể gây bệnh cho tôm ở tất cả các giai đoạn phát triển, từ ấu trùng đến trưởng thành.
Virus lây lan theo cả chiều ngang và chiều dọc. Trong đó, lây truyền theo chiều ngang chủ yếu qua đường ăn uống, môi trường nước và đường mang. Virus có thể xâm nhập ao nuôi từ nhiều nguồn như nước cấp, đất, động vật phù du, động vật thân mềm, giun và các loài giáp xác mang mầm bệnh. Lây truyền theo chiều dọc xảy ra khi tôm bố mẹ nhiễm bệnh làm phát tán virus ra môi trường, từ đó lây sang ấu trùng trong trại giống.
Bệnh thường xảy ra trong giai đoạn giao mùa, biên độ nhiệt ngày và đêm lớn. Nhất là đối với các ao nuôi ngoài trời không có mái che, ao nuôi đáy đất.
Khi bùng phát thành dịch, WSSV có thể gây chết từ 70 - 100% số tôm trong ao. Ở thể cấp tính, tôm chết chỉ trong 2 - 10 ngày sau khi xuất hiện dấu hiệu lâm sàng. Đây là lý do bệnh đốm trắng luôn được xem là mối đe dọa lớn đối với nghề nuôi tôm.
4. Chẩn đoán bệnh đốm trắng trên tôm
Người nuôi có thể nhận biết ban đầu qua các dấu hiệu lâm sàng như đốm trắng trên vỏ, đỏ thân, tôm bơi lờ đờ, giảm ăn hoặc bỏ ăn. Tuy nhiên, để xác định chính xác tác nhân gây bệnh và phân biệt với đốm trắng do vi khuẩn hoặc do môi trường, cần thực hiện các phương pháp xét nghiệm như PCR hoặc mô bệnh học.
Trong thực tế, một số trường hợp tôm xuất hiện đốm trắng nhưng không phải do virus hay vi khuẩn, mà do hàm lượng Ca2+ và Mg2+ trong nước cao làm hình thành các đốm trắng trên vỏ. Với trường hợp này, tôm thường vẫn khỏe, chu kỳ lột xác kéo dài hơn và sinh trưởng chậm nhẹ. Sau khi điều chỉnh môi trường nước và hỗ trợ lột xác, các đốm trắng có thể mất đi.
5. Cách phòng bệnh đốm trắng trên tôm hiệu quả
Để phòng bệnh đốm trắng trên tôm hiệu quả, người nuôi cần tập trung vào quản lý môi trường ao nuôi, nâng cao sức đề kháng cho tôm và áp dụng tốt các biện pháp an toàn sinh học ngay từ đầu vụ.
Phòng bệnh đốm trắng trên tôm5.1 Giai đoạn chuẩn bị nước thả giống
Trước khi thả giống, cần xử lý và chuẩn bị môi trường nước ao nuôi ổn định, sạch mầm bệnh, đồng thời gây màu nước phù hợp. Ở giai đoạn này có thể sử dụng các sản phẩm hỗ trợ như Five-Mineral Super để bổ sung khoáng chất cho môi trường nước, kết hợp Five-Bazym nhằm bổ sung vi sinh vật có lợi, hỗ trợ gây màu nước và tạo hệ vi sinh ổn định trong ao nuôi.
5.2 Giai đoạn thả giống
Khi thả giống, tôm rất dễ bị stress do thay đổi môi trường nên cần có giải pháp hỗ trợ kịp thời để giảm sốc và tăng khả năng thích nghi. Có thể bổ sung B.Comlex K&C nhằm giúp tôm chống sốc, tăng tỷ lệ sống và nâng cao sức đề kháng. Đồng thời, có thể sử dụng Five-Diệp Hạ Châu tạt trực tiếp xuống ao để hỗ trợ phòng các bệnh liên quan đến gan tụy, giúp tôm khỏe hơn trong giai đoạn đầu sau thả.
5.3 Quản lý môi trường ao nuôi trong quá trình nuôi
Trong suốt vụ nuôi, cần duy trì môi trường ao ổn định bằng các biện pháp như quạt nước, sục khí đáy, xi phông đáy ao, bón vôi đúng liều và sử dụng chế phẩm sinh học để cải tạo môi trường nước.
Để hạn chế mầm bệnh trong ao nuôi, có thể sử dụng các sản phẩm sát khuẩn phù hợp như Five-BKG, Five-Iodine, Five-Virpond nhằm hỗ trợ diệt khuẩn trong ao. Bên cạnh đó, nên sử dụng Five-Bazym hoặc Five Biozym Super để phân hủy mùn bã hữu cơ, làm sạch đáy ao và bổ sung vi sinh vật có lợi, từ đó góp phần ổn định môi trường và giảm nguy cơ phát sinh bệnh.
Đối với nước để thay cấp vào ao nuôi cần được xử lý kỹ, diệt khuẩn bằng Chlorine với liều lượng 15-20kg/1.000m3 để đảm bảo sạch mầm bệnh. Đẩy mạnh đầu tư hệ thống ao nuôi nhà mái để ổn định môi trường, hạn chế tác động của thời tiết bất lợi.
Song song với quản lý nước, người nuôi nên sử dụng thức ăn chất lượng cao, bổ sung enzyme, vitamin và khoáng vi lượng để giúp tôm tăng cường tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và nâng cao sức đề kháng.
Ngoài ra, việc áp dụng các quy trình nuôi tiên tiến như nuôi tôm bằng chế phẩm sinh học hoặc công nghệ biofloc cũng có tác dụng tích cực trong việc hạn chế nguy cơ phát sinh bệnh đốm trắng. Người nuôi cần kiểm soát tốt con giống, nguồn nước, dụng cụ nuôi và hạn chế tối đa các yếu tố gây stress cho tôm trong suốt vụ nuôi.
6. Cách xử lý ao tôm bị bệnh đốm trắng nhanh chóng
Khi phát hiện ao nuôi nhiễm virus đốm trắng WSSV, cần nhanh chóng cách ly ao bệnh, sử dụng các biện pháp an toàn sinh học như: rải vôi, tránh di chuyển, vận chuyển, sử dụng các đồ dùng, thiết bị của ao bệnh cho các ao nuôi khác để tránh lây lan sang các ao khác. Nếu tôm đã đạt kích cỡ thu hoạch thì nên thu tôm trong vòng 1 - 2 ngày.
Sau khi thu tôm, cần khử trùng nước và dụng cụ bằng Chlorine 40 ppm, giữ nước sau xử lý ít nhất 7 ngày trước khi xả ra môi trường. Dụng cụ, quạt nước và các vật dụng liên quan cần được phun xịt hoặc ngâm bằng dung dịch chlorine đúng nồng độ để tiêu diệt mầm bệnh.
Nếu tôm chưa đạt cỡ thu hoạch thì phải tiến hành tiêu hủy bằng chlorine theo đúng hướng dẫn. Sau đó cần loại bỏ bùn đáy (đối với ao nuôi đáy đất) vệ sinh bạt ao nuôi (đối với ao lót bạt), xử lý vôi, phơi khô đáy ao để hạn chế mầm bệnh tồn lưu. Đối với các ao lân cận chưa có dấu hiệu bệnh, cần theo dõi chặt chẽ, giảm stress cho tôm, tăng cường sức đề kháng và có thể áp dụng các biện pháp sát trùng phù hợp để phòng lây nhiễm chéo.
Bệnh đốm trắng trên tôm là bệnh nguy hiểm, lây lan nhanh và có thể gây thiệt hại rất lớn cho người nuôi. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh, chẩn đoán chính xác và áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng bệnh đốm trắng trên tôm là yếu tố rất quan trọng để bảo vệ đàn tôm và giảm thiểu rủi ro trong nuôi trồng thủy sản.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1. Bệnh đốm trắng trên tôm là gì?
Bệnh đốm trắng trên tôm là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus WSSV gây ra. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, gây chết hàng loạt và thiệt hại lớn trong nuôi tôm.
2. Tôm bị đốm trắng có dấu hiệu như thế nào?
Tôm mắc bệnh thường xuất hiện các đốm trắng trên vỏ đầu ngực và các đốt bụng, bơi lờ đờ, giảm ăn hoặc bỏ ăn, một số trường hợp có thể đỏ thân và chết nhanh chỉ sau vài ngày.
3. Làm sao phân biệt bệnh đốm trắng do virus với đốm trắng do vi khuẩn?
Đốm trắng do virus WSSV thường nguy hiểm hơn, tôm chết nhanh, giảm ăn rõ rệt và lây lan mạnh. Trong khi đó, đốm trắng do vi khuẩn thường nhẹ hơn, số lượng đốm ít hơn và mức độ thiệt hại không nghiêm trọng bằng.
4. Vi sinh có giúp phòng bệnh đốm trắng trên tôm không?
Vi sinh không tiêu diệt trực tiếp virus WSSV nhưng có vai trò quan trọng trong việc ổn định môi trường nước, phân hủy mùn bã hữu cơ, giảm khí độc và hỗ trợ tăng sức khỏe tổng thể cho tôm, từ đó góp phần giảm nguy cơ phát sinh bệnh.
5. Sau khi ao bị bệnh đốm trắng có thể thả nuôi lại ngay không?
Không nên thả nuôi lại ngay. Sau khi có dịch bệnh, cần xử lý triệt để nước, bùn đáy, dụng cụ, phơi ao, bón vôi và đảm bảo ao nuôi an toàn trước khi bắt đầu vụ mới.
Xem thêm:
- VIBRIO TRONG AO NUÔI TÔM
- 7 BỆNH THƯỜNG GẶP Ở TÔM
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
