Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như nước ta, stress nhiệt luôn là “kẻ thù thầm lặng” của ngành chăn nuôi gia cầm. Nhiệt độ môi trường tăng cao không chỉ làm giảm năng suất mà còn kéo theo hàng loạt rủi ro về sức khỏe, tăng tỷ lệ chết và chi phí sản xuất.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trang trại vẫn áp dụng các biện pháp chống nóng chưa đúng cách, thậm chí phản tác dụng. Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ chia sẻ những sai lầm phổ biến mà người chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý khi chống nóng cho gà.
10 sai lầm phổ biến khi chống nóng cho gà trong mùa nắng nóng1. Giảm mật độ nuôi quá trễ
Nhiều trại chỉ bắt đầu giảm mật độ khi nhiệt độ đã tăng cao, lúc này đàn gà đã bị stress rõ rệt. Việc giảm mật độ cần được thực hiện sớm ngay từ đầu mùa nóng để hạn chế tích nhiệt trong chuồng. Vì vậy, tuân thủ mật độ nuôi khuyến cáo cho vật nuôi từng độ tuổi là điều quan trọng khi nuôi gà giai đoạn nắng nóng.
Nếu nuôi nhốt hoàn toàn: Mật độ thích hợp là 6–8 con/m².
Nếu nuôi thả vườn: Mật độ khi thả vườn tốt nhất là 1 con/m² và không quá 1 con/2m².
Khi cho gà thả vườn vào chuồng vào ban đêm: Mật độ tốt nhất là 3–5 con/m².
Trong giai đoạn úm gà con: Mật độ úm nên để 50 con/m².
2. Chỉ tăng quạt mà không giảm nhiệt
Tăng số lượng quạt giúp lưu thông không khí nhưng không làm giảm nhiệt độ thực tế. Nếu không kết hợp với hệ thống làm mát như bơm nước lên mái nhà hoặc phun sương, hiệu quả chống nóng sẽ rất hạn chế.
Giai đoạn gà con (1–2 tuần tuổi): Tốc độ gió: 0,1–0,3 m/s. Đủ để trao đổi không khí, loại bỏ khí độc và độ ẩm (amoniac, CO₂) nhưng không làm gió lùa gây lạnh cho gà con.
Giai đoạn gà lớn: Tốc độ gió: 1,0–1,5 m/s trong điều kiện nhiệt độ bình thường.
Giai đoạn mùa hè hoặc chống stress nhiệt cho gà: Tốc độ gió: 2,5–3,0 m/s. Tạo hiệu ứng làm mát (wind-chill effect).
Ví dụ: ở nhiệt độ 30°C, tốc độ gió 2,0 m/s giúp gà cảm thấy nhiệt độ tương đương 21°C.
3. Nước uống không được làm mát
Nhiều trang trại bỏ qua yếu tố nhiệt độ nước. Khi nước uống >30°C, gà giảm tiêu thụ nước hoặc uống kém hiệu quả, dẫn đến mất cân bằng điện giải và giảm khả năng điều hòa thân nhiệt.
Cần che chắn bình chứa nước, máng uống cũng như đường dẫn nước uống cho gà, đảm bảo cho nước luôn mát. Cung cấp đầy đủ nước uống cho gà, đặc biệt khi gà còn thức ăn, vào những ngày nắng nóng.
4. Không bổ sung điện giải và vitamin
Trong điều kiện nắng nóng, gà mất nước và khoáng qua hô hấp (panting). Nếu không bổ sung điện giải (Na⁺, K⁺, Cl⁻) và vitamin (đặc biệt là C, E), khả năng chống stress của đàn sẽ giảm đáng kể. Khả năng hồi phục sau stress nhiệt là rất khó khăn.
Vì vậy khi nhiệt độ môi trường trên 30°C thì cần bổ sung một trong các sản phẩm như: Five-Lyte Oral, Five-No stress super, Five-Vitamin C, Five-Điện giải C sủi, Chống nóng giải độc rau má, Five-Vit KC. Lyte, Five-Mix lyte,…
5. Cho ăn vào thời điểm nóng nhất trong ngày
Việc cho ăn vào buổi trưa làm tăng sinh nhiệt do quá trình tiêu hóa, khiến gà dễ rơi vào trạng thái sốc nhiệt. Thời điểm cho ăn tối ưu là sáng sớm và chiều tối.
Thời gian cho ăn
Chỉ cho gà ăn vào buổi sáng sớm (từ 5h–7h) và chiều mát (từ 16h–18h). Tuyệt đối không cho gà ăn vào thời điểm nắng gắt từ 11h đến 15h.
Chia nhỏ bữa ăn
Chia khẩu phần thành 3–4 bữa nhỏ trong ngày để thức ăn luôn mới, tránh ôi thiu và kích thích gà ăn nhiều hơn. Có thể làm ẩm thức ăn (cám trộn rau) để gà dễ nuốt, kích thích vị giác.
Những sai lầm phổ biến khi chống nóng cho gà
6. Không kiểm soát chất lượng nước (biofilm)
Biofilm (hay màng sinh học) là một lớp màng nhầy được tạo ra bởi cộng đồng vi sinh vật (vi khuẩn, nấm, tảo) dính chặt vào các bề mặt tiếp xúc với nước. Chúng tạo ra một “pháo đài” bảo vệ vi sinh vật khỏi các chất khử trùng, gây tắc nghẽn và làm suy giảm chất lượng nước sinh hoạt.
Tác hại của Biofilm đối với nguồn nước
Giảm chất lượng nước: Biofilm liên tục giải phóng vi khuẩn vào dòng nước, gây ô nhiễm thứ cấp, thay đổi mùi vị và màu sắc của nước.
Hư hỏng thiết bị: Chúng bám vào thành ống, bồn chứa hoặc màng lọc (như màng RO) làm giảm lưu lượng nước, tắc nghẽn và làm giảm tuổi thọ của hệ thống lọc.
Kháng hóa chất: Các vi khuẩn trong biofilm có khả năng chống chịu chất khử trùng (như clo) cao gấp hàng trăm lần so với vi khuẩn tự do.
Nhiệt độ cao là điều kiện lý tưởng cho biofilm phát triển trong hệ thống nước. Lớp màng sinh học này không chỉ chứa vi khuẩn gây bệnh mà còn làm giảm hiệu quả của chất sát trùng như chlorine. Đây là nguyên nhân tiềm ẩn gây bùng phát bệnh trong mùa nóng.
Vì vậy vệ sinh, khử trùng nguồn nước uống cho gà là cần thiết.
7. Chuồng trại thông thoáng kém
Nhiều trại chưa tối ưu thiết kế thông gió (ventilation), dẫn đến tích tụ nhiệt và khí độc như NH₃. Điều này làm trầm trọng thêm stress nhiệt và ảnh hưởng đến hệ hô hấp của gà.
Độ sạch của không khí chuồng chăn nuôi gà được đánh giá thông qua nồng độ của các khí chính như sau:
Nồng độ O₂ tiêu chuẩn: 21%.
Nồng độ NH₃ cho phép: ≤ 0,01%. Khi chuồng nuôi xuất hiện khí độc – NH₃ (trong phân gà) tăng lên → nồng độ O₂ giảm.
Nồng độ CO cho phép: ≤ 0,05%. CO sinh ra khi dùng trục sưởi bằng than củi, bếp dầu, đèn dầu.
Nồng độ CO₂ (sinh ra trong quá trình trao đổi chất) cho phép: ≤ 0,03%.
Ngoài ra, khí độc còn sinh ra khi dùng các chất khử trùng.
Để duy trì độ sạch cho không khí trong chăn nuôi gà, có thể dùng các phương pháp lưu thông không khí tự nhiên như: Gió tự nhiên; Quạt gió; Giảm mật độ; Vận tốc gió: 3m/s.
8. Không điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng
Khẩu phần giàu protein thô làm tăng sinh nhiệt trong quá trình chuyển hóa. Nếu không điều chỉnh (giảm protein, tăng năng lượng từ chất béo), hiệu quả chăn nuôi sẽ giảm rõ rệt trong mùa nóng.
Vì vậy trang trại, người chăn nuôi cần:
Tăng đạm, giảm tinh bột
Tăng tỷ lệ đạm (protein thô lên 20–22%) từ các nguồn dễ tiêu như bột cá, đậu tương. Giảm bớt lượng ngô (bắp) vì quá trình tiêu hóa ngô sẽ sinh ra nhiều nhiệt bên trong cơ thể gà.
Bổ sung khoáng và vitamin
Trộn thêm 2% bột vỏ sò, bột xương hoặc bột vỏ trứng để bổ sung canxi. Tăng cường các loại vitamin (đặc biệt là Vitamin C, A, E) và chất điện giải để tăng sức đề kháng và chống sốc nhiệt.
Dùng một trong các sản phẩm: Five-Masol forte, Beta-Glucan.C, Five-ADE Bomplex oral, Five-Multivit, Five-Mix nhân sâm, Five-Caphos, Five-ADE Plus,…
Bổ sung chất xơ
Tăng cường rau xanh (rau muống, bèo, rau lang thái nhỏ) để giúp gà giải nhiệt.
9. Không theo dõi nhiệt độ và độ ẩm thực tế
Chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan mà không sử dụng thiết bị đo (nhiệt kế, ẩm kế) khiến người nuôi khó đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm. Đặc biệt, chỉ số nhiệt - ẩm (THI) mới là yếu tố phản ánh đúng mức độ stress nhiệt. Vì vậy ta cần trang bị các thiết bị đo nhiệt độ, ẩm độ để can thiệp kịp thời khi vượt ngưỡng an toàn.
Nhiệt độ nguy hiểm: >30°C và <5°C đối với gà trưởng thành.
Nếu ẩm độ quá cao → bài tiết nhiệt khó khăn.
Ẩm độ quá thấp → hanh khô, chuồng dễ bụi, gà dễ mắc bệnh đường hô hấp.
Ẩm độ thích hợp: 60–70%.
10. Phản ứng chậm khi gà có dấu hiệu stress
Các biểu hiện như há mỏ, dang cánh, tụ lại gần máng nước thường bị xem nhẹ. Tuy nhiên, đây là dấu hiệu cảnh báo sớm. Nếu không can thiệp kịp thời, nguy cơ chết hàng loạt có thể xảy ra chỉ trong vài giờ.
Stress nhiệt không phải là vấn đề mới, nhưng lại là nguyên nhân gây thiệt hại lớn nhất trong chăn nuôi gia cầm mùa nóng. Điều đáng lưu ý là phần lớn thiệt hại không đến từ yếu tố thời tiết, mà từ những sai lầm trong quản lý và vận hành trại.
Các giải pháp hỗ trợ giúp gà giảm stress nhiệt trong mùa nắng nóng
Việc nhận diện đúng và tránh các sai lầm phổ biến sẽ giúp người chăn nuôi duy trì năng suất ổn định, giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, chống nóng cần được xem là một quy trình bắt buộc trong chăn nuôi hiện đại.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp
1. Vì sao cần giảm mật độ nuôi gà ngay từ đầu mùa nóng?
Giảm mật độ cần được thực hiện sớm ngay từ đầu mùa nóng để hạn chế tích nhiệt trong chuồng.
2. Chỉ tăng quạt có đủ để chống nóng cho gà không?
Không. Tăng số lượng quạt giúp lưu thông không khí nhưng không làm giảm nhiệt độ thực tế. Cần kết hợp với hệ thống làm mát như bơm nước lên mái nhà hoặc phun sương.
3. Nên cho gà ăn vào thời điểm nào trong ngày khi trời nóng?
Nên cho gà ăn vào buổi sáng sớm từ 5h–7h và chiều mát từ 16h–18h; tuyệt đối không cho ăn vào thời điểm nắng gắt từ 11h đến 15h.
4. Vì sao cần theo dõi cả nhiệt độ và độ ẩm?
Chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan khiến người nuôi khó đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm. Chỉ số nhiệt - ẩm (THI) phản ánh mức độ stress nhiệt.
5. Những sai lầm phổ biến khi chống nóng cho gà là gì?
Gồm giảm mật độ nuôi quá trễ; chỉ tăng quạt mà không giảm nhiệt; nước uống không được làm mát; không bổ sung điện giải và vitamin; cho ăn vào thời điểm nóng nhất; không kiểm soát chất lượng nước; chuồng trại thông thoáng kém; không điều chỉnh khẩu phần dinh dưỡng; không theo dõi nhiệt độ và độ ẩm thực tế; phản ứng chậm khi gà có dấu hiệu stress.
Xem thêm:
STRESS NHIỆT GIA CẦM
GIẢI PHÁP CHỐNG NÓNG CHO VẬT NUÔI
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
