Sau khi tìm hiểu nguyên nhân, đường truyền lây, triệu chứng và bệnh tích của bệnh tỵ thư ở phần 1, người chăn nuôi cần tiếp tục nắm rõ các phương pháp chẩn đoán, cách phòng bệnh và hướng xử lý khi phát hiện vật nuôi nghi mắc bệnh.
Bệnh tỵ thư là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây sang người, vì vậy việc phát hiện sớm, cách ly kịp thời và xử lý đúng quy định thú y có vai trò rất quan trọng trong kiểm soát nguồn lây. Trong phần 2, hãy cùng Fivevet tìm hiểu cách chẩn đoán bệnh tỵ thư, biện pháp phòng bệnh, lưu ý khi phát hiện con bệnh.
Bệnh tỵ thư là gì?1. Chẩn đoán bệnh tỵ thư
Việc chẩn đoán bệnh tỵ thư cần kết hợp nhiều phương pháp khác nhau. Không nên chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng, đặc biệt ở giai đoạn đầu hoặc trong các trường hợp bệnh mạn tính, biểu hiện không rõ ràng.
a. Chẩn đoán lâm sàng
Chẩn đoán lâm sàng chủ yếu dựa vào các triệu chứng như viêm niêm mạc mũi, sự hình thành và phát triển của các mụn, u, nốt loét trên cơ thể con bệnh.
Tuy nhiên, chẩn đoán lâm sàng không đủ để khẳng định bệnh, nhất là trong giai đoạn đầu. Vì vậy, cần kết hợp thêm các phương pháp xét nghiệm để có kết quả chính xác hơn.
b. Chẩn đoán vi khuẩn học
Bệnh phẩm có thể được lấy từ dịch tiết hoặc các cơ quan nội tạng của con bệnh để phân lập vi khuẩn. Trong chẩn đoán vi khuẩn học, có thể lấy hỗn dịch bệnh phẩm tiêm vào xoang bụng chuột lang để quan sát hiện tượng viêm sinh mủ dịch hoàn và bao hoạt dịch hoàn.
Các phương pháp chẩn đoán bệnh tỵ thư
c. Chẩn đoán dị ứng bằng Mallein
Phản ứng Mallein là phương pháp được sử dụng để chẩn đoán bệnh tỵ thư. Có nhiều loại phản ứng khác nhau, trong đó phản ứng dị ứng mắt là phương pháp được sử dụng rộng rãi.
Cách tiến hành: nhỏ 0,2ml Mallein đặc vào kết mạc mắt con vật. Sau đó tiến hành đánh giá kết quả 2 lần:
- Lần 1: sau 8–12 giờ.
- Lần 2: sau 16–24 giờ.
Kết quả được đánh giá như sau:
- Phản ứng dương tính: kết mạc mắt bị viêm, sưng và có ghèn mắt.
- Phản ứng nghi ngờ: kết mạc mắt bị viêm, sưng nhưng không có ghèn mắt, chỉ chảy nước mắt và dịch viêm đặc trong vòng 24 giờ, sau đó khỏi.
Trong trường hợp phản ứng nghi ngờ, cần tiến hành làm lại sau 3 tuần. Để đảm bảo độ chính xác, nên tiến hành song song với phản ứng huyết thanh học. Hiện nay, ở một số quốc gia cũng sử dụng phản ứng dị ứng trên da.
d. Chẩn đoán huyết thanh học
Chẩn đoán huyết thanh học thường được sử dụng khi phản ứng dị ứng cho kết quả nghi ngờ. Hai phản ứng huyết thanh học thường dùng gồm:
- Phản ứng ngưng kết:
Phản ứng ngưng kết chỉ được coi là dương tính khi hiệu giá ngưng kết đạt từ 1/800 trở lên.
- Phản ứng kết hợp bổ thể:
Phản ứng này cho kết quả chính xác, tuy nhiên cần lấy máu đúng thời điểm. Nếu làm phản ứng dị ứng mắt, cần lấy máu sau 3 tuần kể từ lần đánh giá thứ hai. Nếu làm phản ứng dị ứng trên da, cần lấy máu sau 3 tháng mới tiến hành phản ứng.
2. Bệnh tỵ thư có lây sang người không?
Có. Bệnh tỵ thư là bệnh có khả năng truyền lây từ động vật sang người. Người có thể nhiễm mầm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, mủ, vết loét, chất thải hoặc dụng cụ chăn nuôi nhiễm vi khuẩn từ con vật mắc bệnh.
Vì vậy, khi nghi ngờ vật nuôi mắc bệnh tỵ thư, cần cách ly con vật, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, sử dụng bảo hộ khi chăm sóc và liên hệ cơ quan thú y để được kiểm tra, hướng dẫn xử lý đúng quy định.
3. Cách phòng bệnh tỵ thư
Phòng bệnh là biện pháp quan trọng nhất trong kiểm soát bệnh tỵ thư, do bệnh có khả năng lây lan trong đàn và có nguy cơ lây sang người.
- Ở các vùng dịch tễ có lưu hành bệnh tỵ thư, cần kiểm tra đàn vật nuôi mẫn cảm bằng phản ứng Mallein định kỳ 2 lần/năm. Những con vật mang trùng, nhiễm bệnh ẩn tính hoặc mắc bệnh cần được xử lý theo đúng quy định thú y.
- Khi xuất nhập khẩu hoặc nhập mới động vật một móng, cần kiểm tra nghiêm ngặt bằng phản ứng Mallein để loại bỏ con bệnh và con mang trùng, tránh nguy cơ đưa mầm bệnh vào đàn.
- Bên cạnh đó, cần thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh thú y trong cơ sở chăn nuôi. Người chăn nuôi cần duy trì vệ sinh chuồng trại, khu vực nuôi nhốt, bãi chăn thả, máng ăn, máng uống và dụng cụ chăm sóc. Việc sát trùng định kỳ cần được thực hiện bằng sản phẩm phù hợp, đúng nồng độ và đúng hướng dẫn sử dụng. Có thể lựa chọn các sản phẩm sát trùng chuyên dùng trong chăn nuôi như Five-BGF, Five-B.K.G, Five-Perkon 3S hoặc Five-Iodine tùy điều kiện thực tế của trại.
- Kết hợp sử dụng các sản phẩm hỗ trợ kiểm soát ngoại ký sinh trùng như Five-Tox 250, Five-Permethrin, Five-Cymethrin.
- Không dùng chung máng ăn, máng uống giữa các đàn chưa được kiểm soát dịch bệnh.
- Kiểm soát nguồn thức ăn, nước uống, tránh nguy cơ nhiễm mầm bệnh.
- Theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi thường xuyên.
- Chăm sóc, nuôi dưỡng tốt để nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi.
Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh cho ngựa như vắc xin uốn ván, vắc xin cúm ngựa, vắc xin virus West Nile, vắc xin viêm não ngựa phương Đông và phương Tây, vắc xin phòng dại,… nhằm hạn chế nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm khác. Hiện không nên xem vắc xin là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu đối với bệnh tỵ thư. Công tác phòng bệnh tỵ thư cần tập trung vào kiểm dịch, phát hiện sớm, cách ly con bệnh, vệ sinh sát trùng chuồng trại và xử lý ca bệnh theo đúng quy định.
Một số sản phẩm sát trùng phòng bệnh tỵ thư
4. Bệnh tỵ thư có điều trị được không?
Hiện nay, bệnh tỵ thư không được khuyến cáo điều trị đối với con vật mắc bệnh. Con bệnh cần được xử lý theo quy định thú y, thường là tiêu hủy và chôn sâu có chất sát trùng.
Việc điều trị tiềm ẩn nguy cơ rất lớn vì mầm bệnh có thể tiếp tục lây lan sang con khỏe và lây sang người. Vì vậy, khi phát hiện vật nuôi nghi mắc bệnh tỵ thư, cần nhanh chóng cách ly, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và thông báo cho cơ quan thú y để được hướng dẫn xử lý đúng quy định.
5. Lưu ý khi phát hiện vật nuôi nghi mắc bệnh tỵ thư
Do bệnh tỵ thư có khả năng lây sang người, người chăn nuôi không nên tự ý điều trị, mổ khám hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, mủ, vết loét của con vật nghi mắc bệnh.
Khi phát hiện con vật có các dấu hiệu như viêm mũi kéo dài, chảy dịch xanh vàng hoặc lẫn máu, nổi nốt loét trên da, sưng hạch, ho, khó thở, sốt thất thường, gầy yếu, cần cách ly ngay và liên hệ với cán bộ thú y để được kiểm tra.
Để phòng bệnh hiệu quả, cần thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh thú y, sát trùng chuồng trại, kiểm tra định kỳ bằng phản ứng Mallein, kiểm soát chặt chẽ vật nuôi nhập đàn và xử lý kịp thời các trường hợp nghi mắc bệnh.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Tài liệu tham khảo:
https://khoathuy.vnua.edu.vn/phong-ngua-benh-ty-thu-o-ngua.html
Nguyễn Bá Hiên và CS-Giáo trình Bệnh truyền nhiễm thú y- NXB Học viện nông nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh tỵ thư được chẩn đoán bằng những phương pháp nào?
Bệnh tỵ thư cần được chẩn đoán kết hợp nhiều phương pháp như chẩn đoán lâm sàng, chẩn đoán vi khuẩn học, phản ứng dị ứng bằng Mallein và chẩn đoán huyết thanh học. Không nên chỉ dựa vào triệu chứng bên ngoài để kết luận bệnh.
2. Phản ứng Mallein có vai trò gì trong chẩn đoán bệnh tỵ thư?
Phản ứng Mallein là phương pháp thường được sử dụng để chẩn đoán bệnh tỵ thư. Trong đó, phản ứng dị ứng mắt có thể được thực hiện bằng cách nhỏ Mallein vào kết mạc mắt con vật, sau đó theo dõi phản ứng viêm, sưng và ghèn mắt theo thời gian quy định.
3. Bệnh tỵ thư có lây sang người không?
Có. Bệnh tỵ thư có khả năng truyền lây từ động vật sang người. Người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, mủ, vết loét, chất thải hoặc dụng cụ chăn nuôi nhiễm vi khuẩn từ con vật mắc bệnh.
4. Có nên điều trị cho vật nuôi mắc bệnh tỵ thư không?
Không. Bệnh tỵ thư không được khuyến cáo điều trị đối với con vật mắc bệnh. Con bệnh cần được xử lý theo quy định thú y để tránh nguy cơ lây lan mầm bệnh sang con khỏe và sang người.
5. Cần làm gì khi phát hiện vật nuôi nghi mắc bệnh tỵ thư?
Khi phát hiện vật nuôi có dấu hiệu nghi mắc bệnh tỵ thư, cần cách ly ngay, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, không tự ý điều trị hoặc mổ khám. Người chăn nuôi nên sử dụng bảo hộ khi chăm sóc và liên hệ cơ quan thú y để được kiểm tra, hướng dẫn xử lý đúng quy định.
Xem thêm:
BỆNH TỴ THƯ LÀ GÌ? NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN VÀ PHÒNG BỆNH – PHẦN 1
CÁCH PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
