Bệnh u nhày ở thỏ (Myxomatosis) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các u hoặc mụn nhầy ở vùng đầu và các lỗ tự nhiên trên cơ thể thỏ nuôi và thỏ rừng. Bệnh có khả năng bùng phát nhanh, lây lan mạnh và tỷ lệ chết cao nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.
Trong bài viết này, Phòng Kỹ thuật thực địa Fivevet sẽ chia sẻ những thông tin cơ bản về nguyên nhân, đường lây truyền, triệu chứng, cách điều trị và phòng bệnh u nhày ở thỏ để người chăn nuôi chủ động bảo vệ đàn vật nuôi hiệu quả hơn.
Bệnh u nhày ở thỏ
1. Bệnh u nhày ở thỏ là gì?
Bệnh u nhày ở thỏ là bệnh do virus Myxoma gây ra, thuộc nhóm virus đậu mùa trong chi Leporipoxvirus. Vật chủ tự nhiên của virus này là thỏ Tapeti (Sylvilagus brasiliensis) ở Nam,Trung Mỹ và thỏ bụi (Sylvilagus bachmani) ở Bắc Mỹ. Ở các loài này, virus thường chỉ gây bệnh nhẹ. Tuy nhiên, đối với thỏ châu Âu (Oryctolagus cuniculus) là loài thỏ thường được nuôi làm cảnh và làm thực phẩm, bệnh thường diễn biến nặng và có thể gây tử vong.
Virus gây bệnh thuộc họ Poxviridae, có hệ gen ADN mạch đôi, có vỏ bọc, gồm khoảng 170 gen, trong đó có khoảng 70 gen liên quan đến điều hòa miễn dịch và tương tác với vật chủ.
Virus phát triển tốt trên môi trường nuôi cấy tế bào có nguồn gốc từ thỏ hoặc màng niệu phôi gà, đồng thời có khả năng gây hủy hoại tế bào.
Sức đề kháng của virus ở mức trung bình, dễ bị tiêu diệt ở 55°C, nhưng trong da khô, virus có thể tồn tại hàng tháng.
2. Dịch tễ học bệnh u nhày ở thỏ
Loài vật mắc bệnh
Loài thỏ Oryctolagus và thỏ nhà là những đối tượng mẫn cảm nhất với mầm bệnh. Loài thỏ đuôi bông Nam Mỹ (Sylvilagus minensis) ít mẫn cảm hơn nên chỉ mắc bệnh ở thể nhẹ hoặc không mắc bệnh. Trong khi đó, loài thỏ đồng châu Âu (Lepus europaeus) không mẫn cảm với bệnh. Tỷ lệ chết ở thỏ mắc bệnh có thể lên đến 100%.
Phương thức truyền lây
- Bệnh lây truyền chủ yếu qua các loài côn trùng chân đốt hút máu, đặc biệt là muỗi như Aedes, Culex, Anopheles,... Đây là những tác nhân trung gian phát tán mầm bệnh rất mạnh ở Pháp. Ngoài ra, ruồi hút máu và rận cũng có thể mang mầm bệnh; trong đó rận có thể mang mầm bệnh trong ít nhất 3 tháng.
- Mùa mắc bệnh: Khoảng 70% số ca bệnh thường xuất hiện vào quý III, tức các tháng 7, 8, 9; trong khi các tháng đầu năm ít ghi nhận hơn.
- Ngoài đường truyền qua côn trùng, virus Myxoma còn có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp. Thỏ bệnh thải virus qua dịch tiết ở mắt, mũi và từ các vùng da bị tổn thương. Virus cũng có thể hiện diện trong tinh dịch và dịch tiết sinh dục. Bên cạnh đó, virus có thể lây lan qua các vật dụng nhiễm bẩn như bình nước, máng ăn, lồng nuôi hoặc qua tay người chăm sóc.
Cơ chế sinh bệnh
Sau khi được các loài côn trùng hút máu đưa vào da, virus sẽ nhân lên nhanh chóng, gây thoái hóa tế bào biểu bì, tạo ra các nang cytoplasma chứa đầy dịch tiết và hình thành các đám biểu bì chết. Thành mạch máu bị hủy hoại, dẫn đến hiện tượng viêm keo nhầy thủy thũng và tạo thành các bọc u nhày chứa nhiều tế bào myxoma. Đây cũng là lý do bệnh được gọi là Myxomatosis.Trong những trường hợp khỏi bệnh, các tế bào myxoma bị thoái hóa và phân hủy.
3. Triệu chứng bệnh u nhày ở thỏ
Trong điều kiện tự nhiên, thời gian nung bệnh thường từ 7 - 10 ngày.
- Biểu hiện đầu tiên là hiện tượng viêm sưng da vùng mũi, mí mắt và tai.
- Sau đó, thỏ xuất hiện viêm kết mạc nhầy có mủ, viêm mũi kèm dịch nhầy.
- Tương tự, ở trực tràng và các lỗ tự nhiên khác cũng có thể xuất hiện các bọc u nhày; một số trường hợp còn xuất hiện tổn thương ở các vị trí da khác trên cơ thể.
Triệu chứng u nhày ở thỏThỏ bệnh thường chết trong vòng 7 - 10 ngày với các triệu chứng như khó thở, viêm phổi. Trong một số trường hợp khác, con vật có thể chết nhanh khi chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng, hoặc bệnh kéo dài làm con vật suy kiệt, gầy còm rồi chết. Cá biệt, có những con chỉ biểu hiện chảy nước mũi và ho, không có các triệu chứng điển hình.
Triệu chứng lâm sàng4. Chẩn đoán bệnh u nhày ở thỏ
Để chẩn đoán bệnh u nhày ở thỏ, có thể căn cứ vào các dấu hiệu sau:
- Dựa vào các triệu chứng đặc trưng của bệnh
- Mổ khám, quan sát hiện tượng viêm ở các bọc nhầy
- Làm tiêu bản vi thể để xác định bệnh
- Khi cần thiết, tiến hành phân lập virus bằng phương pháp nuôi cấy tế bào
5. Cách phòng bệnh u nhày ở thỏ
Để phòng bệnh hiệu quả cho đàn thỏ, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:
- Hạn chế và tiêu diệt các loại côn trùng tiết túc hút máu. Có thể dùng một trong các sản phẩm sau để phun chuồng và khu vực xung quanh chuồng nuôi: Five-Tox, Five-Permethrin, Five-Cymethrin, Five-Kill Fly I,...
- Hạn chế và kiểm dịch nghiêm ngặt việc nhập thỏ từ nước ngoài hoặc từ vùng khác đến.
- Thực hiện phòng bệnh bằng vắc xin.
+ Một số loại vắc xin phòng bệnh:
Vắc xin nhược độc Shope: Sử dụng an toàn, nhưng thời gian bảo hộ chỉ khoảng 3 - 6 tháng, không dùng khi cần tiêm thẳng vào ổ dịch.
Myxovac (Hungari): Là vắc xin nhược độc, có hiệu lực cao khi tiêm bắp để phòng bệnh cho thỏ từ 3 tháng tuổi trở lên, thời gian miễn dịch kéo dài khoảng 1 năm.
Nobivac Myxo-RHD: là vắc xin tái tổ hợp, vừa phòng bệnh Myxomatosis vừa phòng bệnh xuất huyết ở thỏ, dùng cho thỏ từ 5 tuần tuổi trở lên, thời gian miễn dịch kéo dài 1 năm.
6. Điều trị bệnh u nhày ở thỏ hiệu quả
Khi bệnh đã xảy ra, cần tiêu hủy những con đã mắc bệnh và những con nghi mắc bệnh. Có thể dùng vắc xin tiêm thẳng vào ổ dịch bằng Myxovac.
Một số sản phẩm phòng và trị bệnh - Đồng thời, có thể sử dụng một trong các thuốc sau để điều trị kế phát: Five-Otylin, Five-Enxacin@LA, Five-Gentoxcin, Five-Oxylin.LA,... kết hợp với một trong các thuốc nâng cao sức đề kháng như Five-Butasal, Five-Gluco.KC namic, Five-Acemin B12,...
- Song song với đó, cần phun sát trùng toàn bộ khu chuồng nuôi và khu vực xung quanh bằng một trong các sản phẩm như: Five-BGF, Five-B.K.G, Five-Iodine, Five-Perkon 3S,... kết hợp với các thuốc diệt ký sinh trùng như: Five-Tox, Five-Permethrin, Five-Cymethrin, Five-Kill Fly I,...
Việc chăm sóc, nuôi dưỡng tốt cũng rất cần thiết để giúp thỏ nhanh hồi phục, nâng cao thể trạng và giảm thiểu thiệt hại.
Bệnh u nhày ở thỏ (Myxomatosis) là bệnh truyền nhiễm, lây lan nhanh, tỷ lệ chết cao và gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Việc nắm rõ nguyên nhân, đường lây truyền, triệu chứng, biện pháp phòng bệnh và xử lý kịp thời sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch trong đàn. Người nuôi cần chủ động vệ sinh chuồng trại, kiểm soát côn trùng trung gian, tiêm phòng đầy đủ và áp dụng các biện pháp an toàn sinh học để bảo vệ đàn thỏ hiệu quả.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Kỹ thuật thực địa - Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương 5 (Fivevet).
Tài liệu tham khảo: Giáo trình bệnh truyền nhiễm thú y-NXB Học viện nông nghiệp năm 2020.
Câu hỏi thường gặp
1. Bệnh u nhày ở thỏ có lây sang người không?
Không. Bệnh Myxomatosis chỉ xảy ra trên thỏ, không lây sang người và cũng không phải là bệnh truyền sang các vật nuôi khác theo cách thông thường.
2. Thỏ bị u nhày có nên chữa không?
Có. Khi phát hiện thỏ mắc bệnh, cần cách ly sớm và áp dụng các biện pháp điều trị hỗ trợ để giảm triệu chứng, hạn chế nhiễm trùng kế phát và ngăn bệnh lây lan trong đàn.
3. Bệnh u nhày ở thỏ có chữa khỏi hoàn toàn không?
Khả năng chữa khỏi hoàn toàn là rất khó vì hiện chưa có thuốc đặc trị virus Myxoma. Việc điều trị chủ yếu mang tính hỗ trợ, do đó phòng bệnh vẫn là giải pháp quan trọng nhất.
4. Làm sao để phòng bệnh u nhày ở thỏ hiệu quả?
Người nuôi cần vệ sinh chuồng trại định kỳ, kiểm soát côn trùng hút máu, hạn chế nhập thỏ từ vùng có dịch, thực hiện kiểm dịch chặt chẽ và tiêm phòng vắc xin đầy đủ cho đàn thỏ.
5. Khi phát hiện thỏ mắc bệnh cần làm gì?
Người nuôi cần cách ly ngay thỏ bệnh, vệ sinh sát trùng chuồng trại, tiêu diệt côn trùng trung gian và theo dõi chặt chẽ toàn đàn để tránh dịch lây lan rộng.
Xem thêm
- KÝ SINH TRÙNG Ở THỎ
-
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP Ở THỎ
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
