Khi kiểm tra sàng ăn, ngoài lượng thức ăn còn dư, người nuôi cần theo dõi đường ruột, gan và hoạt động của tôm. Những thay đổi về tình trạng đường ruột, sức ăn và hoạt động của tôm qua các lần kiểm tra giúp nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, từ đó chủ động đánh giá và điều chỉnh cách chăm sóc.
Trong bài viết này, FiveAqua (Fivevet For Aqua) sẽ cùng người nuôi tìm hiểu ruột tôm đẹp là như thế nào, 4 dấu hiệu có thể nhận biết khi kiểm tra tôm trên sàng ăn và các giải pháp hỗ trợ đường ruột phù hợp.
Ruột tôm đẹp là như thế nào?1. Ruột tôm đẹp là như thế nào?
“Ruột tôm đẹp” là cách gọi thực tế của người nuôi khi có thể quan sát rõ đường ruột tôm đầy thức ăn, chắc, thẳng, đen và to đều không có dấu hiệu bất thường rõ rệt so với những lần kiểm tra trước. Tuy nhiên, không nên coi đây là một tiêu chuẩn khẳng định tôm hoàn toàn khỏe mạnh.
Để theo dõi tại ao, người nuôi có thể tập trung vào độ đầy thức ăn của ruột, không có tình trạng ruột lỏng, trống thức ăn hay bị đứt khúc haqy bị xoắn, màu sắc đường ruột và tình trạng phân. Các đặc điểm này cần được đối chiếu với thời điểm cho ăn, sức ăn và tình trạng chung của đàn tôm, thay vì đánh giá riêng lẻ.
2. 4 dấu hiệu nhận biết đường ruột tôm khỏe
2.1. Đường ruột có đầy thức ăn
Sau khi tôm bắt mồi, người nuôi có thể quan sát tình trạng thức ăn chứa trong đường ruột. Cần chú ý nếu xuất hiện nhiều cá thể cùng có ruột rỗng hoặc rất ít thức ăn.
Tuy nhiên, tôm có thể giảm ăn trước và trong quá trình lột xác, khi bị stress hoặc môi trường không thuận lợi. Vì vậy, một lần thấy ruột rỗng, đứt khúc chưa đủ để kết luận tôm mắc bệnh.
2.2. Lượng thức ăn chứa trong đường ruột phải liên tục đầy.
Quan sát đồng thời bóp nhẹ phần dọc lưng tôm để xem đường ruột có chứa đầy thức liên tục hay xuất hiện nhiều khoảng trống. Nếu tình trạng gián đoạn lặp lại trên nhiều cá thể, nhất là khi kèm tôm giảm ăn, người nuôi cần theo dõi kỹ hơn.
Cần phân biệt: “ruột đứt khúc” trong quan sát thực tế thường mô tả chất chứa trong ruột bị gián đoạn, không có nghĩa bản thân ống ruột đã bị đứt. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra thêm, không phải căn cứ xác định riêng một bệnh.
2.3. Màu ruột phù hợp với nguồn thức ăn
Màu đường ruột chịu ảnh hưởng của chất chứa bên trong. Tôm ăn thức ăn công nghiệp có thể có ruột màu nâu; khi tiêu thụ thức ăn tự nhiên, ruột có thể sẫm hơn. Màu sắc chất chứa có thể khác nhau giữa các đoạn ruột khi tôm ăn nhiều nguồn thức ăn.
Vì vậy, ruột càng đen không có nghĩa càng khỏe. Người nuôi nên so sánh với nguồn thức ăn và những lần kiểm tra trước, thay vì tìm một màu ruột cố định cho tất cả ao nuôi.
2.4. Phân có khuôn, không bất thường kéo dài
Bên cạnh đường ruột, cần quan sát phân trên sàng ăn. Những thay đổi như phân mềm, bở, nát, màu phân thay đổi bất thường , xốp nổi hoặc dễ tan nên được ghi nhận, đặc biệt khi đi kèm giảm ăn và ruột ít thức ăn.
Khi xuất hiện nhiều chuỗi phân trắng, cần kiểm tra sức khỏe đàn tôm. Không nên mặc định đây chỉ là biểu hiện thiếu men tiêu hóa, bởi tổn thương ở hệ tiêu hóa, bao gồm gan tụy, có thể liên quan đến tình trạng này.
3. Cách kiểm tra đường ruột tôm trên sàng ăn
Thống nhất thời điểm kiểm tra: Ghi nhận khoảng thời gian từ khi cho ăn đến khi quan sát. Không nên so sánh trực tiếp tôm vừa ăn với tôm đã ngừng ăn lâu, vì lượng và màu chất chứa có thể khác nhau.
Quan sát nhiều cá thể: Không kết luận từ một con tôm hoặc một sàng ăn. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần kết hợp kiểm tra tôm ở các vị trí khác trong ao.
Ghi chép diễn biến: Nhật ký nên ghi sức ăn, thức ăn dư, tình trạng ruột, hoạt động của tôm và những biến động môi trường. Việc so sánh qua nhiều lần giúp đánh giá có cơ sở hơn một nhận xét riêng lẻ.
4. Những yếu tố không thể đánh giá chỉ bằng mắt thường
Quan sát trên sàng ăn giúp phát hiện thay đổi bên ngoài nhưng không phản ánh đầy đủ tình trạng sức khỏe gan, đường ruột của tôm . Những tổn thương ở cấp độ tế bào có thể cần kiểm tra bằng phương pháp chuyên môn phù hợp.
Tương tự, không thể nhìn màu hoặc độ đầy của ruột để xác định số lượng, thành phần vi sinh vật có lợi. Các đánh giá về lợi khuẩn trên tôm phải sử dụng những phép phân tích chuyên biệt để đánh giá sự hiện diện và tác động của chúng.
Khả năng sử dụng thức ăn cũng cần được theo dõi qua tăng trưởng và hệ số chuyển đổi thức ăn — FCR. Tuy nhiên, FCR còn chịu ảnh hưởng của quản lý cho ăn, môi trường và tỷ lệ sống, không phải chỉ số riêng của sức khỏe đường ruột.
5. Giải pháp duy trì đường ruột tôm khỏe mạnh
5.1. Quản lý chất lượng và lượng thức ăn
Lựa chọn thức ăn phù hợp với cỡ tôm, chú ý kích thước viên, độ tan trong nước và điều kiện bảo quản. Không sử dụng thức ăn bị ẩm mốc, biến chất, hết date; bảo quản nơi khô, thoáng và tránh để thức ăn tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng và nước mưa.
Lượng cho ăn cần điều chỉnh theo sức ăn thực tế và điều kiện ao nuôi. Không tăng khẩu phần chỉ để đường ruột nhìn đầy hơn, vì cho ăn dư có thể làm giảm hiệu quả sử dụng thức ăn và ảnh hưởng môi trường.
5.2. Bổ sung lợi khuẩn và enzyme tiêu hóa phù hợp
Bên cạnh việc quản lý thức ăn và môi trường ao nuôi, người nuôi có thể bổ sung các chế phẩm chứa lợi khuẩn, enzyme tiêu hóa và vitamin nhằm hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.
Một số sản phẩm có thể tham khảo như:
- Five-Probiomax với các vi sinh vật có lợi như Bacillus subtilis, Bacillus megaterium, Lactobacillus acidophilus và Saccharomyces cerevisiae.
- Five-Tribio bổ sung lợi khuẩn và nấm men hỗ trợ tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng.
- Five-EnzyPro TS kết hợp lợi khuẩn, enzyme tiêu hóa cùng vitamin, hỗ trợ phân giải thức ăn và nâng cao khả năng sử dụng dinh dưỡng.
Việc lựa chọn chế phẩm cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe đàn tôm, sức ăn, điều kiện ao nuôi và hướng dẫn sử dụng. Các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa không thay thế việc xác định nguyên nhân và xử lý khi tôm xuất hiện dấu hiệu bệnh lý.
Chăm sóc đường ruột tôm5.3. Kết hợp quản lý môi trường ao nuôi
Chăm sóc đường ruột cần đi cùng kiểm soát chất lượng nước và đáy ao. Người nuôi nên theo dõi pH, độ kiềm, độ mặn, oxy hòa tan và tình trạng tích tụ chất hữu cơ, sự phát triển của tảo nhất là sau những đợt mưa hoặc biến động thời tiết.
Không nên chỉ bổ sung sản phẩm qua thức ăn mà bỏ qua các yếu tố môi trường đang khiến tôm giảm ăn hoặc stress.
5.4. Kiểm tra nguyên nhân khi bất thường kéo dài
Khi đường ruột tôm có các dấu hiệu bất thường như: trống ruột, lỏng ruột, đứt khúc đường ruột, phân nát hay xuất hiện phân trắng và đi kèm các dấu hiệu suy giảm sức khỏe, cần liên hệ cán bộ kỹ thuật, cơ sở chuyên môn để được hướng dẫn kiểm tra. Nghiên cứu về hội chứng phân trắng cho thấy biểu hiện này có thể gắn với tổn thương gan tụy, không đơn thuần là sự thay đổi màu sắc hoặc hình dạng phân.
Không coi chế phẩm hỗ trợ tiêu hóa là biện pháp thay thế xử lý bệnh. Khi chưa rõ nguyên nhân, không nên liên tục đổi sản phẩm hoặc tự tăng liều.
Để theo dõi ruột tôm đẹp, người nuôi hãy bắt đầu từ bốn điểm: độ đầy, tính liên tục, màu sắc và tình trạng phân, đồng thời ghi nhận diễn biến qua thời gian. Liên hệ đội ngũ kỹ thuật FiveAqua để được tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu chăm sóc và điều kiện ao nuôi.
Câu hỏi thường gặp
1. Ruột tôm càng đầy có phải càng tốt không?
Không. Độ đầy cần được đánh giá theo thời điểm ăn và trạng thái sinh lý của tôm. Sức ăn còn thay đổi theo chu kỳ lột xác, sức khỏe và môi trường.
2. Ruột tôm màu đen có phải dấu hiệu mắc bệnh không?
Không nhất thiết. Thức ăn tự nhiên có thể khiến chất chứa trong ruột sẫm màu. Không nên kết luận bệnh chỉ dựa vào màu ruột.
3. Có thể xác định đường ruột khỏe chỉ bằng quan sát trên sàng không?
Không. Quan sát giúp phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, nhưng không xác định được đầy đủ tổn thương mô hoặc tình trạng hệ vi sinh. Một số trường hợp cần kiểm tra chuyên môn.
Tài liệu tham khảo: MPEDA/NACA (2003) Tacon, Jory và Nunes (2013), FAO Carlos A. Ching (2011)”
Xem thêm
4 vấn đề đường ruột thường gặp ở tôm thẻ vào mùa mưa và cách xử lý.
Giải pháp giúp tôm khỏe, nhanh cứng vỏ và thịt chắc hơn trong nuôi thâm canh.
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
