Bệnh Care ở chó (Canine Distemper) là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi rút gây ra, tỷ lệ tử vong cao có thể lên đến 80-90% ở chó con. Cùng Fivevet tìm hiểu dấu hiệu nhận biết, cách điều trị và chăm sóc đúng cách.
Dấu hiệu nhận biết bệnh Care ở chó
I. Bệnh Care ở chó lây qua đường nào? Nguyên nhân và đối tượng nguy cơ cao
1.1. Tác nhân gây bệnh Care ở chó là gì?
Tác nhân gây bệnh Care ở chó là virus Canine Distemper (CDV), thuộc họ Paramyxoviridae. Đây là loại vi rút có khả năng tấn công nhiều cơ quan như hô hấp, tiêu hóa và thần kinh, khiến bệnh diễn tiến phức tạp và nguy hiểm.
1.2. Bệnh Care ở chó lây qua những con đường nào?
a. Lây qua đường hô hấp
Vi rút tồn tại nhiều trong dịch tiết mũi và mắt. Khi chó bệnh ho, hắt hơi, vi rút phát tán qua giọt bắn trong không khí, chó khỏe hít phải sẽ dễ nhiễm bệnh.
b. Lây qua tiếp xúc trực tiếp
Chó có thể nhiễm vi rút khi:
- Tiếp xúc với nước tiểu, phân của chó bệnh
- Dùng chung bát ăn, nước uống, chuồng trại, đồ dùng
c. Lây truyền dọc từ mẹ sang con
Chó mẹ nhiễm vi rút có thể truyền bệnh cho thai qua nhau thai, khiến chó con sinh ra đã mang mầm bệnh.
Con đường truyền lây của bệnh Care
1.3. Đối tượng nào dễ mắc bệnh Care ở chó nhất?
- Nguy cơ cao nhất là chó con từ 2-6 tháng tuổi do hệ miễn dịch còn yếu.
- Chó trưởng thành chưa tiêm phòng hoặc tiêm không đầy đủ vẫn có khả năng mắc bệnh rất cao.
Vì vậy, tiêm phòng đúng lịch và hạn chế cho chó chưa tiêm tiếp xúc môi trường nguy cơ là biện pháp bảo vệ quan trọng.
II. Dấu hiệu nhận biết bệnh Care ở chó - Các giai đoạn của bệnh
Bệnh Care ở chó tiến triển theo từng giai đoạn và tấn công nhiều cơ quan trong cơ thể. Việc nhận biết sớm các triệu chứng lâm sàng giúp tăng cơ hội điều trị thành công.
2.1. Hệ hô hấp và tiêu hóa
Đây là nhóm triệu chứng đầu tiên khi bệnh Care ở chó khởi phát:
- Sốt cao trên 40°C
- Mệt mỏi, bỏ ăn, sụt cân nhanh
- Chảy nước mắt, nước mũi đặc màu xanh hoặc vàng
- Ho nhiều, viêm phổi, thở khó
- Nôn mửa
- Tiêu chảy, có thể lẫn máu hoặc chất nhầy có mùi tanh đặc trưng
Giai đoạn này rất dễ nhầm với bệnh truyền nhiễm khác như Parvo.
2.2. Hệ da liễu
Một biểu hiện điển hình giúp gợi ý bệnh Care ở chó là:
- Sừng hóa (Hard Pad Disease): Da mũi và đệm bàn chân dày lên bất thường; bề mặt khô, nứt nẻ.
Đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh.
2.3. Hệ thần kinh
- Co giật cơ mặt hoặc chân (giật sình sịch)
- Đi loạng choạng, mất thăng bằng
- Chảy nước dãi nhiều
- Liệt hoặc hôn mê
Khi đã xuất hiện triệu chứng này, tiên lượng thường rất xấu.
III. Xét nghiệm bệnh Care ở chó gồm những phương pháp nào? Cách chẩn đoán chính xác nhất
Để chẩn đoán chính xác và phân biệt với các bệnh truyền nhiễm khác (như Parvo hay ho cũi chó), việc thực hiện xét nghiệm phòng thí nghiệm là vô cùng cần thiết:
3.1. Chẩn đoán nhanh và phát hiện trực tiếp vi rút gây bệnh Care
a. Test nhanh (LFI – Lateral Flow Immunoassay)
- Phát hiện kháng nguyên vi rút trong dịch tiết mắt, mũi hoặc họng
- Thời gian cho kết quả nhanh: 5-10 phút
- Phù hợp sàng lọc ban đầu tại phòng khám thú y
b. RT-PCR – Tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán bệnh Care ở chó
Do CDV là vi rút ARN, vì vậy RT-PCR giúp khuếch đại gen của vi rút. Đây là phương pháp có độ nhạy và độ chính xác cao nhất, có thể phát hiện vi rút ngay cả ở nồng độ rất thấp.
3.2. Chẩn đoán miễn dịch và huyết thanh học
a. Xét nghiệm ELISA
- IgM: Kháng thể IgM xuất hiện sớm → cho biết chó đang bị nhiễm trùng cấp tính.
- IgG: Đánh giá mức độ miễn dịch bảo hộ (do tiêm phòng hoặc đã từng nhiễm và khỏi bệnh).
b. IFA / IPMA (Miễn dịch huỳnh quang/Enzyme)
- Sử dụng kháng thể gắn nhãn để phát hiện vi rút trong mẫu mô hoặc tế bào
- Quan sát dưới kính hiển vi
- Thường dùng trong nghiên cứu chuyên sâu.
3.3. Các xét nghiệm hỗ trợ khác
Soi kính hiển vi: Tìm "thể bao hàm" (Lentz bodies) bên trong tế bào biểu mô hoặc bạch cầu.
Tổng phân tích tế bào máu: Thường ghi nhận tình trạng giảm bạch cầu nghiêm trọng ở giai đoạn đầu của bệnh.
IV. Các loại mẫu bệnh phẩm xét nghiệm bệnh Care (CDV)
Trong chẩn đoán bệnh Care ở chó (CDV), đặc biệt khi thực hiện RT-PCR hoặc test nhanh, việc lấy mẫu đúng vị trí và bảo quản đúng cách quyết định lớn đến độ chính xác. Vi rút thường tập trung nhiều ở niêm mạc và dịch tiết.
4.1. Các loại mẫu bệnh phẩm phổ biến
a. Dịch tiết niêm mạc (mắt, mũi, miệng)
Đây là nguồn chứa lượng vi rút cao nhất trong giai đoạn đầu
Cách lấy mẫu đúng kỹ thuật:
- Sử dụng tăm bông vô trùng (swab) chuyên dụng
- Mắt: Quệt nhẹ vào túi kết mạc (niêm mạc bên trong mí mắt dưới)
- Mũi: Đưa tăm bông vào sâu khoảng 0,5-1cm, xoay nhẹ để thấm dịch
- Họng: Quệt vào vùng niêm mạc hầu họng
Sau khi lấy, cho tăm bông vào ống chứa dung dịch đệm (buffer) của test nhanh hoặc môi trường vận chuyển vi rút (VTM) nếu gửi phòng thí nghiệm làm PCR
b. Máu toàn phần: Dùng cho xét nghiệm PCR để phát hiện vi rút trong máu hoặc thực hiện các xét nghiệm huyết thanh học.
c. Nước tiểu: Vi rút gây bệnh Care có thể được thải qua nước tiểu trong thời gian dài, nên đây là mẫu hỗ trợ hữu ích trong một số trường hợp.
4.2. Lưu ý quan trọng khi gửi mẫu phòng thí nghiệm
a. Bảo quản mẫu
- Giữ mẫu ở nhiệt độ 2–8°C
- Vận chuyển trong thùng xốp có đá gel giữ lạnh nếu vận chuyển xa
- Tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao vì vi rút ARN rất dễ bị phân hủy
b. Thời điểm lấy mẫu
- Nên lấy mẫu ngay khi chó có dấu hiệu sốt, chảy nước mũi
- Trước khi dùng kháng sinh hoặc thuốc điều trị mạnh
V. Bệnh Care ở chó điều trị thế nào? Cách phòng ngừa hiệu quả nhất
Bệnh Care ở chó là bệnh do vi rút nên hiện nay chưa có thuốc đặc trị. Việc điều trị chủ yếu điều trị triệu chứng và tăng sức đề kháng.
5.1. Phác đồ điều trị bệnh Care ở chó
Bù nước và điện giải: Truyền dịch giúp chống mất nước do sốt, nôn và tiêu chảy.
Kháng sinh phổ rộng: Ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng kế phát.
Dùng thuốc bổ hỗ trợ gan, thận và tăng cường sức đề kháng.
Cách ly tuyệt đối để tránh lây lan.
5.2. Phòng ngừa bệnh Care ở chó – giải pháp quan trọng nhất
a. Vắc xin phòng bệnh
Tiêm phòng đúng lịch là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất chống lại bệnh Care ở chó. Chó con cần tiêm nhắc lại nhiều mũi theo hướng dẫn của bác sĩ thú y.
b. Vệ sinh phòng bệnh
Sát trùng môi trường sống bằng các hóa chất chuyên dụng như Five-Perkon 3S để tiêu diệt vi rút trong môi trường.
Vệ sinh phòng bệnh Care
Một vài lưu ý quan trọng khi tiêm phòng Care cho chó
- Không tiêm phòng khi chó đang ốm: Chỉ tiêm vắc xin khi chó hoàn toàn khỏe mạnh và đã được tẩy giun.
- Phản ứng sau tiêm: Chó có thể hơi lừ đừ hoặc sưng nhẹ chỗ tiêm trong 1-2 ngày, đây là phản ứng bình thường của hệ miễn dịch.
Kết luận: Bệnh Care ở chó là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và diễn biến phức tạp. Việc phát hiện sớm qua triệu chứng lâm sàng kết hợp với xét nghiệm hiện đại như RT-PCR, ELISA giúp tăng khả năng chẩn đoán chính xác và nâng cao cơ hội cứu sống thú cưng. Chủ động tiêm phòng và vệ sinh môi trường vẫn là chìa khóa bảo vệ chó khỏi căn bệnh này.
Bài viết được biên soạn bởi Phòng Nghiên cứu và phát triển vắc xin trực thuộc Công ty Cổ phần thuốc Thú y Trung Ương 5 (Fivevet).
Câu hỏi thường gặp:
1. Bệnh Care ở chó là gì?
Bệnh Care ở chó (Canine Distemper) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do CDV (Canine Distemper virus) gây ra, ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tiêu hóa, da và thần kinh. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở chó con chưa tiêm phòng.
2. Bệnh Care ở chó lây qua đường nào?
Vi rút lây chủ yếu qua đường hô hấp (giọt bắn từ dịch mũi, mắt), tiếp xúc với nước tiểu, phân, đồ dùng nhiễm mầm bệnh, và có thể truyền từ mẹ sang con qua nhau thai.
3. Dấu hiệu nhận biết bệnh Care ở chó sớm nhất là gì?
Các dấu hiệu sớm gồm sốt cao trên 40°C, chảy nước mắt mũi, bỏ ăn, mệt mỏi, ho và tiêu chảy. Đây là giai đoạn dễ nhầm với bệnh khác nên cần xét nghiệm sớm.
4. Bệnh Care ở chó có chữa được không?
Hiện chưa có thuốc tiêu diệt vi rút gây bệnh Care. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ: truyền dịch, kháng sinh chống nhiễm trùng kế phát, tăng sức đề kháng và kiểm soát co giật nếu có.
5. Chó đã tiêm phòng có bị bệnh Care nữa không?
Chó đã tiêm phòng đầy đủ có nguy cơ mắc bệnh rất thấp. Tuy nhiên, nếu tiêm không đúng lịch hoặc miễn dịch suy giảm, chó vẫn có thể nhiễm nhưng triệu chứng thường nhẹ hơn.
Xem thêm:
- Viêm phổi ở chó mèo: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và cách điều trị
- Sỏi tiết niệu ở chó mèo: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả
- Bệnh giun móc ở chó mèo: Triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả
024 3376 6868 
info@fivevet.vn 
Đăng nhập 
VN
ENG
